تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اثر سياق در اختيار قراءات ( فارسى ) — صفحة 102

مساهمون:

ص١٠٢
گاهى كنار هم قرار دادن واژه‌هاى همسان در آيات مختلف و بررسى قرائت قارى مىتواند اين فرضيه را كه قراء در قرائت خود به سياق توجه داشته اند ، تقويت كند . قرائت ماده « فتح » با تخفيف و تشديد از مواردى است كه نشان مىدهد ابن عامر به سياق كلمات در اختيار قرائت خود توجه داشته است . وى در آيات « انعام : 44 » ، « اعراف : 96 » ، « قمر : 11 » ، « اعراف : 40 » و « نبأ : 19 » فعل « فتح » را به علت واژه بعد كه جمع است ، با تشديد قرائت كرده است ؛ اما در آيات « يوسف : 65 » و « حجر : 4 » به دليل كلمه بعد كه مفرد است با تخفيف خوانده است . اگر ابن عامر در اختيار وجه قرائى خود به سياق توجه نداشته است ، چرا در دو آيه به وجه تخفيف و در بقيه موارد مشدد خوانده است ؟ به منظور روشن شدن اين مسأله تمام مواردى كه قراء در اختيار ماده « فتح » اختلاف نموده اند در ذيل همراه با توضيح مختصر ذكر مىشود . 5 .
( وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرى آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَيْهِمْ بَرَكاتٍ مِنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ وَ لكِنْ كَذَّبُوا فَأَخَذْناهُمْ بِما كانُوا يَكْسِبُونَ )
( اعراف : 96 ) « و اگر مردم شهرها ايمان آورده و به تقوا گراييده بودند ، قطعاً بركاتى از آسمان و زمين برايشان مىگشوديم ، ولى تكذيب كردند پس به [ كيفر ] دستاوردشان [ گريبان ] آنان را گرفتيم » . فعل « لَفَتَحْنَا » به دو وجه « لَفَتَحْنَا » و « لَفَتَّحْنَا » قرائت شده است : الف . قرائت مشهور آيه « لَفَتَحْنَا » با تخفيف است ( ابن جزرى ، بى تا ، ج 2 ، ص 258 ) . فعل « لَفَتَحْنَا » فعل ماضى از ثلاثى مجرد است . طرفداران قرائت مشهور معتقدند : قرائت به تخفيف بر كثرت هم دلالت دارد ؛ اما فعل مشدد تنها بر كثرت دلالت دارد ( ابن خالويه ، 1421 ق ، ص 159 ) . ب . ابن عامر « لَفَتَّحْنَا » با تشديد تاء قرائت كرده است ( ابن مجاهد ، 1988 م ، ص 286 ) . مستند ابن عامر كلمه « بَرَكَاتٍ » است كه به صورت جمع به كار رفته است و قرائت با تشديد دلالت بر دفعات مكرر و پى در پى دارد ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 288 ) بنابراين قرائت ابن عامر هماهنگ با سياق كلمات است . تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء فعل « لَفَتَحْنَا » را به دو وجه « لَفَتَحْنَا » و « لَفَتَّحْنَا » خوانده اند . ابن عامر با توجه به كلمه « بَرَكَاتٍ » كه جمع است ، فعل را مشدد قرائت نموده است . پس سياق كلمات مؤيد قرائت ابن عامر است .
اثر سياق در اختيار قراءات ( فارسى ) — صفحة 102 | زهرا قاسم نژاد / نصر الله شاملى / محمد رضا ستوده نيا