2 . بين « فَقَدَرْنَا » و « فَقَدّرْنَا » تفاوت است و فعل « فَقَدّرْنَا » دلالت بر ذكر مراحل خلقت انسان يكى پس از ديگرى دارد كه در آيات
« أَ لَمْ نَخْلُقْكُمْ مِنْ ماءٍ مَهِينٍ - فَجَعَلْناهُ فِي قَرارٍ مَكِينٍ - إِلى قَدَرٍ مَعْلُومٍ »
( مرسلات : 20 - 22 ) به آن اشاره مىكند . همچنين آيه
« مِنْ نُطْفَةٍ خَلَقَهُ فَقَدَّرَهُ »
( عبس : 19 ) كه پس ذكر خلقت انسان فعل « فَقَدَّرَهُ » را با تشديد بيان كرده است ، قرائت « فَقَدّرْنَا » با تشديد را تأييد مىكند ( ابن خالويه ، 1421 ق ، ص 360 ؛ مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 2 ، ص 358 ) .
تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء فعل « فَقَدَرْنَا » را به دو وجه « فَقَدَّرْنَا » و « فَقَدّرْنَا » قرائت كرده اند . « فَقَدَرْنَا » دلالت بر قدرت و قرائت « فَقَدّرْنَا » به تشديد دلالت بر تقدير و قدرت دارد . منابع احتجاج قراءات ، هر دو وجه قرائى را با سياق هماهنگ مىدانند . سياق جملات از لحاظ تناسب الفاظ درون آيه مؤيد قرائت مشهور و سياق آيات از لحاظ معنا ، مرجح قرائت « فَقَدّرْنَا » است .
12 .
( وَ إِذَا الْبِحارُ سُجِّرَتْ )
( تكوير : 6 )
« درياها آن گه كه جوشان گردند » .
فعل « سُجِّرَتْ » به دو وجه « سُجِّرَتْ » و « سُجِرَتْ » قرائت شده است :
الف . قرائت مشهور آيه « سُجِّرَتْ » با تشديد است ( قلانسى ، 1404 ق ، ص 622 ) . « سُجِّرَتْ » بر وزن تفعيل به معناى « پر شده است » مىباشد . ابن منظور مىنويسد : « سَجَرَه يَسْجُرُه سَجْراً وسُجوراً وسَجَّرَه : ملأَه . وسَجَرْتُ النهَرَ : ملأْتُه . وقوله تعالى : وَ إِذَا الْبِحارُ سُجِّرَتْ فسره ثعلب فقال : مُلِئَتْ » ، ابن سيده مىگويد : معناى آيه اين است درياها از آتش پر شده است ( ابن منظور ، 2005 م ، ماده سجر ) . قرائت با تشديد هماهنگ با كلمه « الْبِحَارُ » است كه به وجه جمع قرائت شده است . در آيه
« وَ الْبَحْرِ الْمَسْجُورِ »
( طور : 6 ) واژه « الْمَسْجُورِ » بدون تشديد قرائت شده است ، چون واژه « الْبَحْرِ » مفرد است اما در اين آيه شريفه :
« وَ إِذَا الْبِحارُ سُجِّرَتْ »
كلمه « الْبِحَارُ » دلالت بر قرائت « سُجِّرَتْ » با تشديد دارد ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 2 ، ص 363 ) .