تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اثر سياق در اختيار قراءات ( فارسى ) — صفحة 104

مساهمون:

ص١٠٤
« در حقيقت ، كسانى كه آيات ما را دروغ شمردند و از [ پذيرفتن ] آنها تكبّر ورزيدند ، درهاى آسمان را برايشان نمىگشايند و در بهشت درنمىآيند مگر آنكه شتر در سوراخ سوزن داخل شود . و بدينسان بزهكاران را كيفر مىدهيم » . فعل « تُفَتَّحُ » به سه وجه « تُفَتَّحُ » و « تُفتَحُ » و « يُفتَح » قرائت شده است : الف . قرائت مشهور آيه « تُفَتَّحُ » با تاء و تشديد است ( دانى ، 1930 م ، ص 110 ) . « تُفَتَّحُ » فعل مضارع مجهول از باب تفعيل است . علت قرائت با تاء لفظ « أَبْوَابُ » است كه مؤنث غير حقيقى است ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 1 ، ص 462 ) . فعل « تُفَتَّحُ » با تشديد قرائت شده است و دلالت بر تكرار دارد « مرة بعد مرّة » ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 282 ) به نظر مىرسد سياق كلمات بر قرائت مشهور دلالت دارد ؛ زيرا واژه « أبواب » به صورت جمع به كار رفته و دلالت بر درهاى متعدد دارد بنابراين فعل « تُفَتَّحُ » با تشديد دلالت بر گشودن همه درها در دفعات متعدد دارد ( ابوعلى فارسى ، 1404 ق ، ج 4 ، ص 150 - 151 ) . ب . ابو عمرو « تُفتَحُ » با تاء و بدون تشديد خوانده است ( ابن جزرى ، بى تا ، ج 2 ، ص 269 ) . « تُفتَحُ » فعل مضارع مجهول از ثلاثى مجرد است . قرائت با تخفيف دلالت بر يك بار و يك دفعه دارد ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 282 ) . البته قرائت بدون تشديد معناى كثرت نيز از آن برداشت مىشود ( ابن خالويه ، 1413 ق ، ج 1 ، ص 180 ) . طرفداران قرائت ابوعمرو به آيه
« فَفَتَحْنا أَبْوابَ السَّماءِ بِماءٍ مُنْهَمِرٍ »
( قمر : 11 ) استناد مىكنند ( ابن ابى مريم ، 1414 ق ، ج 2 ، ص 527 ) . ج . حمزه و كسايى « يُفتَح » با ياء و تخفيف قرائت كرده اند ( ابن مجاهد ، 1988 م ، ص 280 ) . علت قرائت با ياء فاصله اى است كه به وسيله جار و مجرور « لَهُمْ » بين فعل و كلمه « أَبْوَابُ » ايجاد شده است و در اين حالت تذكير و تأنيث فعل صحيح است ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 1 ، ص 462 ) . تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : فعل « تُفَتَّحُ » به سه وجه « تُفَتَّحُ » و « تُفتَحُ » و « يُفتَح » قرائت شده است . سياق كلمات مؤيد و مرجح قرائت مشهور « تُفَتَّحُ » است ؛ زيرا واژه « أَبْوَابُ » كه در ادامه آمده است به وجه جمع است و دلالت بر كثرت دارد و قرائت « تُفَتَّحُ » با تشديد نيز تكرار و تكثير را مىرساند .
اثر سياق در اختيار قراءات ( فارسى ) — صفحة 104 | زهرا قاسم نژاد / نصر الله شاملى / محمد رضا ستوده نيا