تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اثر سياق در اختيار قراءات ( فارسى ) — صفحة 106

مساهمون:

ص١٠٦
ابصارنا » يعنى چشمان ما از ديدن باز ايستاد . چنان كه « سَكِرَت الريح » يعنى : باد ، ساكن شد و « سكر الحر » يعنى : گرما فرو نشست ( زجاج ، 1408 ق ، ج 3 ، ص 175 ) . ب . ابن كثير « سُكِرَتْ » بدون تشديد قرائت كرده است ( دانى ، 1930 م ، ص 136 ) . در كتب احتجاج قراءات گفته شده است « سُكِرَتْ » با تخفيف به معناى سُحِرَت و حُبِست است ( ماوردى ، 1402 ق ، ج 2 ، ص 362 ) . عرب زمانى كه مىگويد سكرت الريح به معناى ساكن شدن باد است گويا باد حبس شده است ( ابن انبارى ، 1963 م ، ص 574 ) و « سُكِرَتْ » در اين آيه به معناى اين است كه نور چشمها ، طورى نيست كه بتواند حقيقت اشيا را درك كند ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 382 ) . تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء سبعه فعل « سُكِّرَتْ » را به دو وجه « سُكِّرَتْ » و « سُكِرَتْ » قرائت كرده اند . به نظر مىرسد « سُكّرَتْ » و « سُكِرَتْ » هر دو معنايى نزديك به هم دارند چنان كه طبرى مىگويد : « فإن معنى سكِّرت و سُكِرت بالتخفيف و التشديد متقاربان ، غير أن القراءة التى لا أستجيز غيرها فى القرآن : سُكِّرَتْ بالتشديد لإجماع الحجة من القراء عليها ، و غير جائز خلافها فيما جاءت به مجمعة عليه » ( طبرى ، 1412 ق ، ج 14 ، ص 10 ) . به عبارت ديگر مىتوان گفت هر دو لغت به معناى واحدى هستند هر چند تفسير آن دو متفاوت باشد ( ابن خالويه ، 1413 ق ، ج 1 ، ص 343 ) . از ديدگاه منابع احتجاج قراءات سياق كلمات دلالت بر قرائت « سُكِّرَتْ » دارد ؛ زيرا كلمه « أَبْصَارُنَا » جمع است و با قرائت به تشديد كه دلالت بر تكرار دارد ، هماهنگ است ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 2 ، ص 30 ) . قابل ذكر است ، در مواردى كه فعل با توجه به جمع بودن يا مفرد بودن واژه بعد با تخفيف و يا مشدد قرائت مىشود ، اگر بنا بر سخن علماى لغت هر دو وجه به يك معنا باشد ، سياق نمىتواند مؤيد يكى از وجوه قرائى باشد . 10 .
( وَ إِذا قِيلَ لَهُمْ تَعالَوْا يَسْتَغْفِرْ لَكُمْ رَسُولُ اللَّهِ لَوَّوْا رُؤُسَهُمْ وَ رَأَيْتَهُمْ يَصُدُّونَ وَ هُمْ مُسْتَكْبِرُونَ )
( منافقون : 5 ) « و چون بديشان گفته شود : « بياييد تا پيامبر خدا براى شما آمرزش بخواهد » ، سرهاى خود را بر مىگردانند ، و آنان را مىبينى كه تكبّركنان روى برمىتابند » . فعل « لَوَّوْا » به دو وجه « لَوَّوْا » و « لَوَوا » قرائت شده است :