مطالعه ميزان اثرپذيرى معمارى اتابكان عراق از سبكهاى رايج در معمارى ايرانى
زينب افضلى « 1 »
زياد احمد محمد « 2 »
چكيده
متعاقب سقوط سلجوقيان ايران ، بازماندههاى خاندان سلجوقيان در تركيه ، عراق و سوريه حكومتهاى مستقلى تشكيل دادند . يكى از اين حكومتها ، حكومت اتابكان عراق است كه از كردها و تركهاى عراق تركيب يافته و بر شهرهاى موصل ، اربيل ، سنجار و داقوق فرمانروايى مىكردند . در اين ميان حكومت اتابكان اربيل در زمان مظفر الدين كوكبرى ( 586 - 630 ق ) جايگاه ويژهاى يافته و به اوج شكوفايى رسيدند . اين فرمانروايان نسبت به احداث مستحدثاتى در سرزمينهاى تحت حكمرانى خود مبادرت ورزيدند كه از جمله آنها مسجدى بزرگ در شهر اربيل بود . در شرايط حاضر بجز مناره اين مسجد هيچ عنصر ديگرى از آن اثر شكوهمند باقى نمانده است .
در نوشتار حاضر تلاش شده تا با اتكاء به تحقيقات باستان شناسى ، ضمن تبيين ويژگيهاى معمارانه و هنرى اين اثر و مقايسه آن با منارههاى سلجوقى ايران ( نظير منارهاى گلپايگان ، سميران ، چهل دختران اصفهان ) ، ميزان تاثير پذيرى اتابكان عراق از سبكهاى رايج در معمارى ايرانى سنجيده شود . هدف آن است تا بدين وسيله شاخصهها و نشانههاى تعيين كننده قلمرو فرهنگى ايران بزرگ شناسايى و مورد احصاء قرار گيرند . روش انجام پژوهش در اين مقاله توصيفى و تحليلى است و گردآورى اطلاعات به صورت كتابخانهاى و ميدانى انجام شده است .
كليد واژه : معمارى ايرانى ، معمارى اسلامى ، سلجوقيان ايران ، اتابكان عراق ، شهر اربيل .
هامش
( 1 ) . دانشجوى دكترى دوران اسلامى دانشگاه تهران /afzali . zeynab 7 @ gmail . com( 2 ) . دانشجوى دكترى دوران اسلامى دانشگاه تهران .