دلايل و انگيزههاى مهاجرت اعراب به ايران در قرون اوليه اسلامى
زهره دهقان پور « 1 »
چكيده
اعراب از جمله اقوامى بودندكه از دوره باستان به كوچ و مهاجرت در سرزمينهاى همجوار و از جمله ايران مشهور بودند . از اين روآغاز ارتباط آنان با ايرانيان به واسطه بازرگانى ، جنگ و سفر و . . . در امتداد مرز عربستان و عراق را بايد قرنها پيش از اسلام دانست . در دوره اسلامى نيز همزمان با آغاز فتوحات اعراب مسلمان در اوايل قرن اول هجرى ، مهاجرت گسترده آنان به اين سرزمين آغاز شد .
در مهاجرت افراد و قبايل عرب به ايران در دو دوره مهم خلفاى راشدين و امويان با توجه به تنوع و تعدد مهاجران با دلايل و انگيزههاى گوناگون دينى ، اقتصادى ، سياسى - نظامى و . . . مواجه بوديم . بنا به اطلاعات منابع ، در دوره عباسى نيز كه مهاجران افراد و گروههاى متعددى را تشكيل مىدادند دلايل و انگيزههاى اجتماعى ، فرهنگى و دينى و مذهبى ، و سياسى و نظامى دخالت بسيارى در مهاجرتها داشت . در اين دوره تعداد بسيارى از مهاجران علويان و شيعيانى بودندكه به دنبال مهاجرت و وليعهدى امام رضا ( ع ) به منظور پيوستن به خويشان و اقوام خويش ، گسترش اسلام و تشيع ، برپايى يا پيگيرى قيام ها ، تامين امنيت جانى و مالى و . . . در ايران حضور يافتند .
كليد واژه : مهاجرت ، اعراب ، قرون اوليه اسلامى ، خلفاى راشدين ، امويان ، عباسيان ، وليعهدى امام رضا .
هامش
( 1 ) . دانشجوى دكترى تاريخ و تمدن ملل اسلامى دانشگاه تهران /dehgh anpour @ ut . ac . ir