سنن معمارى در نيايشگاههاى پارتى ايران و عراق
شيرين نوروزى « 1 »
رضا مهرآفرين « 2 »
چكيده
امپراطورى پارت يكى از پهناورترين و طولانىترين تمدنهاى ايران است . نيايشگاههاى زيادى در گستره جغرافيايى اين حكومت پهناور به دست آمده كه معرف معمارى مذهبى اين دوره هستند . نمونههاى مورد بحث در اين نوشتار در نواحى جنوب غربى ايران امروزى و نيمه شرقى عراق كنونى واقع شدهاند كه شامل معابد مسجد سليمان ، بردنشانده ، نيپور ، اوروك و آشور هستند . بررسى اين نيايشگاهها نشان مىدهد الگويى واحد به عنوان شاخصه معمارى مذهبى دوره پارت در دست نيست و تاثيرات معمارى منطقهاى نقشى بهسزا در شكلگيرى اين معابد داشته است ، به گونهاى كه در ساختار معمارى معابد اين مناطق علاوه بر تركيب عناصر معمارى هر دو منطقه ، ظهور سبكهاى جديد و تاثير معمارى و هنر يونان و روم نيز ديده مىشود . اين نيايشگاههاى پارتى از نقطهنظر نقشه معمارى و گاهنگارى مورد بحث قرار گرفتهاند تا تصوير واضحى از معمارى مذهبى دوره پارت در اين معابد به دست آيد . اين نمونهها بيانگر معمارى دينى اشكانيان و سنن مذهبى آنان در اين دو منطقه جنوب غرب ايران و شرق عراق هستند و مطالعه همهجانبه آنها در روشن ساختن زواياى پنهان معمارى مذهبى دوره اشكانيان كمك فراوان مىنمايد . در اين مقاله با معرفى تغييرات ايجاد شده در سبكهاى رايج معمارى منطقهاى اين معابد و تاثير آنها بر فضاهاى معمارى و مقايسه آنها با هم به دنبال شناخت برهمكنشهاى معمارى مذهبى بين النهرين و ايران هستيم .
كليد واژه : پارتيان ، معمارى مذهبى ، جنوب غرب ايران ، شرق عراق ، نيايشگاه .
هامش
( 1 ) . دانشجوى كارشناسى ارشد گروه باستان شناسى دانشگاه سيستان و بلوچستان /Shirin . noroozi 67 @ yahoo . com( 2 ) . دانشيار گروه باستان شناسى دانشگاه مازندران /mehrafarin reza @ yahoo . com