گونه شناسى نقوش سفال دالما - عبيد (
DUP
) ومقايسه با نقوش سفال فرهنگ عبيد در بين النهرين و ارتباطات فرهنگى آن
محمد حسين رضايى « 1 »
محمدصادق داورى « 2 »
على محمد علاء الدين « 3 »
چكيده
دوره مس و سنگ قديم در شمال غرب ايران شامل سنت سفالى دالما است ، در منطقه زاگرس مركزى نيز سفال دالما يكى از سنتهاى سفالى رايج در دوره مس و سنگ ميانى محسوب مىشود و حوزه گسترش اين سنت از منطقه شمال غرب ايران تا زاگرس مركزى است . پژوهشها و مطالعات مربوط به اين سنت سفالى بسيار مختصر و محدود به چند مقاله و گزارشهاى باستان شناختى مىباشد . براى سنت دالما با توجه به آزمايشهاى كربن 14 ياگاهنگارى هاى نسبى تاريخهاى گوناگونى ارائه شده است . اين تاريخ بين 5000 - 0400 پيش از ميلاد در محوطههاى مختلف متغير است . سفال هاى دالما از نظر تزيين به چهار دسته تقسيم مىشوند : سفال هاى منقوش ، سفال هاى ساده ، سفال هاى دالما - عبيد (
DUP )
و سفال هايى با تزيينات فشارى ، كنده ، پانچى و افزوده . سفال هاى منقوش نوع دالما - عبيد (
DUP )
ظروفى با نقوش سياه بر روى زمينه نخودى است و هم افق با فرهنگ عبيد 4 و 3 در بين النهرين مىباشد كه از لحاظ نقش شباهت زيادى با سفال هاى عبيد دارد . نگارندگان در اين مقاله سعى بر اين دارند تا با بررسى و مقايسه نقوش اين نوع سفال با نقوش سفالينههاى عبيد در بين النهرين ، ارتباط فرهنگى اين دو فرهنگ ( دالما و عبيد ) را تا حد امكان بازنمايى و بررسى نمايند .
كليد واژه : شمال غرب ايران ، دالما ، عبيد ، سفال ، ارتباط فرهنگى .
هامش
( 1 ) . استاديارگروه باستان شناسى دانشگاه نيشابور /mh . rezaei @ yahoo . com( 2 ) . دانشجوى كارشناسى ارشد باستان شناسى دانشگاه نيشابور /m . sade ghdavari @ yahoo . com( 3 ) دانشجوى كارشناسى ارشد باستان شناسى دانشگاه زاهدان /Alaeddin 76 @ yahoo . com