بررسى جايگاه اجتماعى زن در دوره اشكانى به استناد داده هاى مكشوفه از ايران و بين النهرين
مژگان خان مرادى « 1 »
چكيده
از قلمرو اشكانيان بويژه ايران و بين النهرين آثارى از قبيل چرم نوشته ، سكه ، نقاشى ديوارى ، گچبرى ، پيكرك ، نقش برجسته ، الواح و غيره به دست آمده كه مىتوان از وراى آنها به وضعيت زن در دوره اشكانى و جايگاه اجتماعى وى دست يافت . از آنجايى كه مواد فرهنگى حاوى بار معنايى هستند ، آثار مكشوفه از محوطههاى ايران و بين النهرين ( هترا ، آشور ، سلوكيه ، نيپور ، بابل و . . . ) و ايران ( شوش ، ايذه ، قلعه يزدگرد ، كوه خواجه و . . . ) مورد بررسى قرار گرفت . بررسى اين آثار نشان داد كه وضعيت زنان نسبت به دوران پيشين دچار تحول شده است . از ميان آثار موجود سكهها ، الواح بابلى و چرم نوشتههاى اورامان اطلاعات مفيدى در خصوص ملكهها و زنان طراز اول اين سلسله به دست مىدهند . به گونهاى كه زنان عضو خاندان سلطنتى در سلسله مراتبى جاى داشتهاندكه به ميزان نزديكى و خويشاوندى آنها با شاه بستگى داشته است .
همچنين مىتوان به حضور زنانى همچون كاهنهها ، موسيقيدانان ، رقاصان و خوانندگان معابد و زنان تجار در جامعه اشاره كرد . منابع باستان شناختى بر بسيارى از مطالب مورخان يونانى و رومى در خصوص زن پارتى خط بطلان مىكشد . بر خلاف نوشته ايشان زن در اين دوره در اجتماع حضور داشته و آثار زيادى از محوطههاى بين النهرين و فلات ايران به دست آمده كه به شناخت زن اشكانى افزوده است .
كليد واژه : اشكانيان ، بين النهرين ، زن ، ملكه ، خاندان سلطنتى .
هامش
( 1 ) . دانشجوى دكتراى باستان شناسى دانشگاه تهران /mkha nmoradi @ ut . ac . ir