تاثير سنتهاى هنر گچبرى ساسانى در صدر اسلام مقايسه تطبيقى نويافتههاى كاوش فريم با سامرا
محمد اسماعيل اسمعيلى جلودار « 1 »
الهام شيرزادى آهودشتى « 2 »
چكيده
سنت هنرى عباسيان در عراق در ميانه قرون 2 تا 4 هجرى وامدار سبك ساسانى است ؛ هنر گچبرى اين دوره متاثر از سبك گچبرى دوره ساسانى بوده و برخى عناصر تزيينى اين دوران در هنر گچبرى اين دوره نمود مىيابد . خاستگاه اصلى سبك هنرى عباسيان ، ايران بوده و اين منطقه همواره منبعى مهم براى هنر دوران اموى و عباسى بهشمار مىآمده است . محوطه ديگرى كه مىتوان از آن نام برد ، محوطه شاهنشين در شمال ايران است كه بهتازگى مورد كاوش قرار گرفته و به قرون اوليه اسلام ( قرن 2 - 4 هجرى ) تعلق دارد . گچبرىهاى اين محوطه پيوندى ناگسستنى با گچبرىهاى دوره ساسانى را پيشرو قرار مىدهند و از طرفى با توجه به وجود برخى اشتراكات بين گچبرى آن و سامرا مىتوان سرچشمه يكسانى براى آن دو متصور گرديد . ويژگىهايى نظير تقسيم سطح زمينه به قطعات هندسى ، نقشپردازى كل سطح ، استفاده از گياهان استيليزه مانند برگكنگر ، تزيين سطح برگها با خطوط و شكافها و استفاده از حواشى مرواريدى از خصلتهاى مشترك گچبرى شاهنشين و سامرا بهشمار مىآيند . در اين مقاله سعى بر اين است تا عناصر تزيينى گچبرىهاى شاهنشين و سامرا را مورد مقايسه تطبيقى قرار داده و شباهت و تفاوتهاى موجود در سبك اين دو محوطه را مورد بحث قرار داد .
كليد واژه : معمارى ، گچبرى ، ساسانيان ، شاهنشين ، عراق ، سامرا .
هامش
( 1 ) . استاديار گروه باستان شناسى دانشگاه تهران .
( 2 ) . كارشناس ارشد باستان شناسى از دانشگاه آزاداسلامى تهران واحد مركز .