تحليل مقايسهاى تاثير متقابل مفاهيم نمادين و اساطيرى در هنر كلماكره لرستان و بين النهرين در هزاره اول پيش از ميلاد
دكتر ليلا خسروى « 1 »
چكيده
گنجينه كلماكره به طور اتفاقى در سال 1368 ش توسط يك شكارچى محلى در غار كلماكره واقع در 20 كيلومترى شمال غرب شهرستان پلدختر در لرستان كشف شد . اين گنجينه شامل انواع ظروف ، ريتونها ، مجسمههاى انسانى و حيوانى ، صورتكها ، پلاكها و زيورآلات از جنس نقره و طلا متعلق به دوران ايلام نو ( هزاره اول پيش از ميلاد ) است . اين اشياء متعلق به زمانى هستند كه بيشترين برهمكنشهاى سياسى بين ساكنان بين النهرين و غرب ايران وجود داشته است . سبك هنرى اين اشياء علاوه بر ريشه آيينى - هنرى محلى ، بار نفوذ تاثيرات چندى را به دوش مىكشد كه آشور و ايلام بيشترين تاثير را در هنر كلماكره داشتند . هنر كلماكره لرستان نهادى ابتكارى در تناسبات دارد كه در آن عناصر برگرفته از بيگانگان را درهم مىآميزد . اين آثار تبادلات فرهنگى و داد و ستد بين مناطق مختلف به ويژه بين النهرين را نشان مىدهد . مفاهيم و بن مايههاى نمادين و اساطيرى آفرينش ، چهرههاى نمادين ( شاه و قهرمان ) ، موجودات اساطيرى ( موجودات فرا طبيعى و جانوران ) ، عناصر طبيعت ( گياهان ، رستنى ها و آب ) ، ابزارهاى تشريفاتى شگفت و باورها و آيينهاى اساطيرى روى اشياء اين گنجينه ، همه تبيين كننده افكار ، عقايد و باورهاى صاحبان و سازندگان آنهاست و حضور قدرتهاى ماوراء الطبيعه در آنها مشهود است . در اين مقاله تلاش خواهد شد كه با تأملى ژرف و عميق در فرم ، كاربرد و نقشمايههاى نمادين و اساطيرى روى اشياء كلماكره ، به پى جويى تحليلى ارتباط ميان فرهنگهاى مختلف در اين دوره تاريخى بپردازيم .
كليد واژه : بين النهرين ، هنر كلماكره ، لرستان ، مفاهيم نمادين و اساطيرى ، هزاره اول پيش از ميلاد ، ايلام نو .
هامش
( 1 ) . استاديار گروه تاريخى پژوهشكده باستان شناسى ، پژوهشگاه ميراث فرهنگى /l . khosravi 57 @ gmail . com