تحليل نقوش حيوانى سفال هاى فرهنگ خابور در محوطههاى شمال غرب ايران و عراق شمالى
على كريمى كيا
محمد ميرزايى
چكيده
در ادبيات باستان شناسى خاورميانه ، فرهنگ خابور كه از سال 1900 پيش از ميلاد تا عصر مفرغ جديد را در بر مىگيرد ، براى اولين بار در شمال غرب سوريه در كنار رود خابور شناسايى و توسط چارلز برنى نامگذارى گرديد . مشخصههاى بارز فرهنگى اين دوره برهم آميختگى طرحهاى كنده كارى شده ، نقوش برجسته و رنگ روى سفال ها مىباشد . از جمله نقوشى كه در اين دوره ديده مىشود ، تصاوير حيواناتى مانند بز ، گوزن ، ماهى و گونه مختلف پرندگان را شامل مىشود كه با رنگهاى قرمز ، قهوهاى و سياه رنگ آميزى شدهاند و بعضى از آنها بى رنگ هستند كه اين نوع تزئين در اوايل هزاره دوم قبل از ميلاد شروع شده و بر اساس شكل و تزيينات ، سفال خابور به دو دوره قديم و موخر تقسيم مىشود . در طى كاوشهاى باستان شناسى در شمال عراق از محوطههاى تايا ، تل ال ريماه ، نينوا و همچنين در آذربايجان از محوطههاى حسنلو ، دينخواه تپه ، گوى تپه و هفتوان تپه يافت شده است كه از ميان آنها نينوا و دينخواه تپه ، سايتهاى مهمى به شمار مىروند . در نتيجه گيرى نيز به تحليل نقوش حيوانى روى سفال ها و پى بردن به شرايط زيست محيطى و اقتصاد معيشتى ساكنان محوطهها بر اساس نقوش موجود و همچنين به حوزه انتشار و برهمكنشهاى فرهنگى در دو منطقه مذكور پرداخته خواهد شد .
كليد واژه : فرهنگ خابور ، نقوش حيوانى ، شمال غرب ايران ، شمال عراق ، شرايط زيست محيطى و اقتصاد معيشتى ، عصر مفرغ جديد .