صنعت كاغذسازى ايران و عراق : تاثيرگذارى و تاثير پذيرى متقابل در صنعت كاغذ سازى
مهرناز آزادى بوياغچى « 1 »
چكيده
اولين كارگاه توليد كاغذ در دوره خلافت هارون الرشيد و توسط وزير ايرانى وى به نام فضل بن يحيى برمكى در اواخر سده سوم هجرى در بغداد تاسيس شد . در ميان انواع كاغذ توليد شده در بغداد « كاغذ بغدادى » از همه مشهورتر بود . به روايت قلقشندى اين كاغذ به دليل منحصر به فرد بودن بيشتر براى كتابت آيات قران مجيد و اسناد مهم مورد استفاده قرار مىگرفت .
گرچه تحولات در طول زمان طولانى در صنعت كاغذسازى دو كشور صورت گرفته است اما تحت تاثير ارتباط متقابل آنها تفاوتها و مشابهتهايى در ساخت كاغذ به وجود آمده است . اهم اين تفاوتها و مشابهتها كدامند ؟ علت آنها چه بوده است ؟ چه عواملى باعث اين تفاوتها و يا مشابهتها شدهاند ؟ در واقع اين تحقيق ضمن جستجوى پاسخ سؤالات فوق قصد دارد ميزان تاثيرگذارى و تاثيرپذيرى متقابل دو كشور را در صنعت كاغذ سازى بررسى نمايد . تنوع رنگ و جنس و ضخامت در كاغذهاى توليد شده در ايران و عراق نشان از آن دارد كه ابتكاراتى نيز در فرايند توليد به وجود آمده است . با وجود اينكه كاغذها با اسامى مختلفى كه نشان از نوع ليف ، مكان توليد ، و يا به صاحب كارخانه سازنده كاغذ اختصاص مىيافت اما آنچه كه تفاوت اصلى را در نوع كاغذ ايجاد مىكرد كم و يا زياد كردن الياف مصرفى بوده است . كشور ايران به دليل سابقه طولانىتر و همچنين تحولات تاريخى ، بسيار مؤترتر در اين صنعت ظاهر شده است .
كليد واژه : صنعت كاغذ سازى ، اجزاى سازنده كاغذ ، ارتباط متقابل ، كاغذ بغدادى .
هامش
( 1 ) . استاديار و عضو هيات علمى دانشكده مرمت ، دانشگاه هنر اصفهان /mehrnaz azadi @ yahoo . com