تقصير ، و همه غم اين است كه چرا دور مانده ايم ؟ ! اميدواريم كه حق سبحانه و تعالى همه را هدايت نمايد و به احسن طرق فايز گرداند » . « 1 »
ديدگاه مولانا محمد تقى درباره ابن عربى و مولوى و ديگر عرفاء
بخشى از مكتوبات مولانا محمد تقى مجلسى و ملا محمد طاهر قمى پيرامون عرفاى نامدارى همچون : شيخ اكبر محى الدين ابن عربى ، مولانا جلال الدين بلخى رومى ، بايزيد بسطامى و عطار نيشابورى است . مولانا محمد تقى مى نويسد :
« والله كه مرا تعصّب محى الدين و غير او نيست ، و ليكن مولانا [ محمد طاهر ] فرق نكرده است درد دين را از درد نفس ، و اگر احوال خود را نيكو مشاهده كند مشغول اصلاح نفس خود خواهد شد . چه استبعاد [ دارد ] كه شخصى به سبب كثرت مجاهده و رياضت ، بر بعضى از احوال خود يا ديگران مطلع شود ؟ !
از احوال كفّار هند متواتر است كه به سبب رياضت ، ايشان را ضياء نفس حاصل مىشود ، و در احاديث نيز هست . پس اگر مؤمن صالحى را به واسطه رياضت نفس و مجاهده ، مكاشفات علوى و سفلى روى دهد ، بُوَد .
والله كه اين معنى حق است ، و اين فقير را و جمعى كثير از فقرا كه با اين فقير مى بودند ، ايشان را مكاشفات عظيمه حاصل شد .
اگر مولانا درد دين داشته باشد ، ببايد كه مدتى به رياضت مشغول شود ، اگر او را حاصل نشود ده كتاب ديگر در ردّ اين طايفه تصنيف نمايد ! و ليكن حبّ جاه و رياست مانع است ، خصوصاً هرگاه كه اين امراض مزمن شده باشد بسيار رياضت مى بايد كشيد تا اين مهلكات زايل شود ، تا انوار تجليات جمالى و جلالى جلوه گر شود .
و اين مزخرفات كه از جمله كتاب هاى او ، سنّى نقل كرده ، بر تقدير حقّيت ، محمول
هامش
( 1 ) . صفويه در عرصه دين ، فرهنگ و سياست ج 2 ص 656 657 .