اضلال « 1 » است ، واجب است نادم را با ندامت ارشاد آن اضلال « 2 » ، اگر ممكن باشد و ضالّ باقى باشد ؛ و نيست زياده بر ندم و « 3 » عزم از امور مذكوره جزءاى از حقيقت توبه ؛ بلكه از توابع توبه است ؛ فراگير اين را و غافل مشو .
تنبيه : بدانكه مؤمن عاصى مخلّد در جهنّم نخواهد بود و اگرچه در دنيا به غير توبه برود . از جهت آنكه مؤمن مستحقّ ثواب است بهسبب ايمان ، چنانچه در كلام اللّه واقع است :
فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ
« 4 » ؛ و شكّى نيست در آنكه ايمان اعظم اعمال خير است ؛ پس اگر مؤمن مستحقّ عقاب شود بهسبب معصيت ، يا آن است كه ثواب مقدّم شود بر عقاب ؛ و اين باطل است به اتّفاق « 5 » يا آنكه لازم آيد كه بنده جميع عمر بندگى اللّه تعالى كند و يك امر خلاف اللّه تعالى از او صادر شود در آخر عمر از كباير غير كفر و بهسبب اين يك امر ، به عقاب ابد گرفتار شود و منقطع نشود عذاب او ؛ و اين قبيح است به حسب عقل . پس مؤمن عاصى اگرچه به غير توبه فوت مىشود ، مخلّد در نار نخواهد بود .
و اين عبد ضعيف حقير كثير التقصير - هدايت اللّه - مىگويد و عقل به آن حكم مىكند كه شيعه فطرى اهل البيت - عليهم السلام - از مؤمن و مؤمنه ، خواه [ 47 ] توبه كرده باشد و خواه نكرده باشد ، داخل در جهنّم نمىشوند . از براى آنكه ثواب واجب است از براى طاعت ، و اعظم اعمال ايمان است ، و اوّل مرتبه از شيعهء فطرى ايمان واقع است و بعد از آن گناه ؛ و مقتضى عدل آن است كه اوّل جزاى ايمان داده شود و چون جزاى ايمان داده شود - كه ثواب است - هرآينه منقطع نمىشود و چون منقطع نشود ، عذاب نباشد شيعهء اهل البيت را و داخل نشود در جهنّم ؛ و آنها كه فطرى نيستند و بعد از فسق ايمان آوردهاند نيز بهسبب شفاعت اهل البيت داخل در نار نخواهند شد و مخلّد داخل در نعيم جنان خواهند بود .
هامش
( 1 ) . س : اظلال .
( 2 ) . س : اظلال .
( 3 ) . س : + از .
( 4 ) . « هركه به اندازه مثقالى كار نيك انجام دهد ، خواهد ديد » زلزله / 7 .
( 5 ) . س : + يا آنكه مقدم شود بر عقاب .