در اين فاصله انگلستان سعى كرد كشتيرانى در خليجفارس را با وسايل ديگرى تسهيل بخشد . در ژوئيهء 1913 با پيشبينى دولت انگليس نصب فانوسها و نشانهگذارىهاى ذيل در خليجفارس انجام گرفت :
1 . در بندر بوشهر : الف ) دو فانوس بر سر ميلههاى سركنسولگرى انگليس . ب ) دو نشانهء روشن ، يكى در قسمت خارجى و يكى در قسمت داخلى اسكله . ج ) يك نشانهء خطر . 2 . بندرعباس : يك راهنما . 3 . جاسك : يك راهنما . 4 . بحرين : الف ) دو راهنما روشن . ب ) دو راهنما . 5 . جزيرهء تنب ( بين لنگه و سواحل عمان ) : يك فانوس دريايى . راهنماى ديگرى را كه انگليسىها در دهانهء شط العرب قرار داده بودند نيز بايد بدان افزود . « 1 »
به گزارش ليتن : « در بهار 1913 دولت ايران با تركها قراردادى راجع به مسئلهء راهنماها و فانوسها كه در آبهاى ترك خليجفارس قرار داشت ، منعقد كرد . همزمان فرستادهء انگليس در تهران ، سعى كرد كه در مذاكرات مربوط به پيشپرداخت 100 هزار ليره براى ژاندارمرى . . . ، از ايران تقاضاى به رسميت شناختن حقوق انگليس درمورد نشانهها و فانوسهاى پليس دريايى در خليجفارس كند . وى به نقش تاريخى انگلستان در خليجفارس اشاره كرد و توجه داد كه ايران تاكنون منافع زيادى از فعاليتهاى انگليس داشته است . امنيت حملونقل دريايى و عقب نشاندن حملات دزدان دريايى را ايران به انگلستان مديون است . براى گسترش اين فعاليتهاى مفيد ، به رسميت شناختن آن از جانب دولت ايران مورد تقاضا بود . پيشنهاد ديگر به رسميت شناختن تحت الحمايگى بحرين از جانب انگلستان بود . ظاهر اين تقاضا بدينشكل بود كه ايران قراردادهاى منعقدهء انگلستان با نواحى مختلف را به رسميت بشناسد و اجازه دهد كه ساكنان بحرين در ايران تحت حمايت كنسولگريهاى انگليس قرار گيرند .
وزير ايران در آن زمان كه مشغول بررسى قرار داد روس درمورد امتياز راهآهن . . . و قرارداد انگليس براى امتياز راهآهن . . . و امتياز نامحدود معادن . . . بود ، از وزير امور خارجهء ايران تقاضا كرد براى فرستادهء انگليس توضيح دهد كه هيئت وزيران در مقامى نيست كه تقاضاهايى را كه با استقلال ايران اصطكاك دارد ، بدون توجه به قوانين ديگر امتيازهاى مهم ، مورد بررسى قرار دهد .
هامش
( 1 ) . ايران از نفوذ مسالمتآميز تا تحت الحمايگى ، ويلهلم ليتن ، ترجمهء مريم ميراحمدى ، صص 78 - 81 .