چنان كه پيش از اين در فصل « كرنش زورمندان در برابر سيد » آورديم ، برخورد انگليسىها پس از اشغال عراق با سيد - به دليل نفوذ گستردهء آن مرجع بزرگوار در جهان اسلام و تشيع - محترمانه ( و درواقع ، موذيانه ) بود . سيد در سالهاى نخست آن جنگ جهانى اول ، با سخنرانيها ، بيانيهها و نامهنگارىهاى « جهادى » خويش بر ضدّ استعمار بريتانيا ، هزاران تن رزمندهء شيعه را به مصاف با قشون بريتانيا كشانيد و حتى فرزند ارشد خويش را به خط مقدّم پيكار فرستاد ، و با اين عمل ، كينهء ديرين آنها به خود را بسى ژرفتر و شديدتر ساخت . ولى انگليسىها ، زمانى كه در جنگ با قشون عثمانى و نيروهاى جهادى شيعه پيروز شده ، عراق را سراسر اشغال كردند و حتى بر نجف چنگ انداختند ، علىرغم كينه و خصومت شديد با سيد ، حرمت وى را ( هرچند صورى و مزوّرانه ) حفظ كردند و درواقع نتوانستند انتقام خويش را از وى علنى سازند ، و به خصومت پنهان اكتفا كردند .
معاون حاكم سياسى كلّ انگليس در شاميه و نجف
) eihaT (
در نامهء خود به سيد در اواخر جنگ جهانى اول ، مورخ 27 شوال 1336 ق سخن را با « عرض خلوص و تقديم تحيت و احترام به ساحت جليل » سيد آغاز مىكند و با اين دعا به پايان مىبرد كه : « و نسئل المولى ان يمتّعنا به طول بقائكم و دمتم مؤيّدين » . در نامهء ديگر مربوط به دو ماه پس از آن تاريخ ، مورخ سپتامبر 1918 / ذى حجهء 1336 ق ، سخن را با اظهار احترام بسيار خود به ايشان و بوسيدن دستهاى شريف وى آغاز كرده و به دعا براى طولانى بودن عزّت ايشان و تمتع خويش از بركات وجود او ختم مىكرد : « بعد لثم اياديكم الشريفه . . . و مزيد الاحترام منّا لديكم . . . و الامر اليكم اطال البارى عزّ وجودكم و متّعنا ببقاء بركاتكم » .
معاون حاكم سياسى نجف « 1 » ( حميد خان ) نيز با امضاى عبد الحميد ، در تاريخ 9 ربيع الاول 1337 ق احترامات لازمه و لايقهء خود را به مقام سيادت عالى ايشان تقديم داشته و با عرض مزيد احترام به ساحت وى ، خواهان دوام عمر و عزت و اقبال او از درگاه الهى مىشد : « غب تقديم واجبات الاحترام اللائق لمقام سيادتكم العالية . . . و لكم منّى مزيد الاحترام و لازلتم بدوام العمر و العزّ و الاقبال . . . » .
هامش
( 1 ) . حاكم سياسى نجف ، « كاپيتان بالفور » مشهور بود كه توسط جمعى از اعراب نجف ترور شد و اين حادثه ، مشكلات بسيارى را از سوى انگليسىها براى اهالى آن شهر به وجود آورد كه شرح آن را بايد از تواريخ مربوطه باز جست .