آغاز مىشود و ضمن آن ، مقاصد مشروطهخواهان ( عمدتا جناح تندرو ) را تشريح مىكند :
حجة الاسلاما ،
قسم به عزت و جلال و عظمت خداوند غالب قاهر مدرك مهلك ، كه جماعتى از طبيعى مذهبها تربيت شده در دار الكفر روس [ و ] فرنگ جمع شدند ، اصل دين مسلمانان را به اسم « هذا إله موسى » « 1 » بردند و مردم را از كليهء عقايد اسلام برگردانيدند .
اوّلا اسبابى فراهم كردند كه تعليم اطفال را مخصوص به مدارس جديده كردند و كتابها نوشتند كه اطفال و جوانان در مجالس و مدارس و مجامع خواندند كه ، بدوا و ختما ، منافى با دين پيغمبر ، ولى به عباراتى دلپذير عوام اضلّ من الأنعام « 2 » ، كه از جمله ، كتاب مسالك المحسنين است كه يك كافر ملحدى « 3 » تصنيف كرده و در آن ، به بياناتى ، انكار تمام عقايد اسلام كرده ؛ از لوح ، قلم ، قضا و قدر آسمان . اديان را دين واحد گفته ، و پستتر از همهء بيانات ، آن است كه صريح نوشته : دين محمد از براى هزار [ و ] سيصد سال قبل بسيار خوب بود ؛ ولى به درد زمان ما كه ربطى به صد سال قبل ندارد نمىخورد . لابد عالم متغيّر است ، مصالح متغيّر است ؛ امروز بايد سى هزار حكم در حقوق و حدود جعل كنيم تا ادارهء امروزهء ما را كافى باشد و احكام پيغمبر را كه در قرآن نيست ، برچيده در خزينه آسوده بگذاريم و مجعولات خود را كه بر طبق صلاح است در موقع اجرا برآوريم . « 4 »
حاصل ، اگر بخواهم نقل كفريّات او را بكنم بايد تمام آن كتاب را بنويسم . و اين شخص ، مؤسس اين مجلس مروّج كفر است ، در تبريز ، اسمش عبد الرحيم پسر طالب نجار تبريزى .
هامش
( 1 ) . اين ، خداى موسى است . سخن سامرى است ، هنگام عرضهء گوساله بر قوم بنى اسرائيل در هنگام غيبت چهل روزهء حضرت موسى ( ع ) از قوم خويش .
( 2 ) . در اصل : دلپزير عوام اذلّ من الأنعام .
( 3 ) . ميرزا عبد الرحيم طالبوف ، نويسنده و نظريهپرداز سوسيال دمكرات عصر قاجار و مشروطه .
( 4 ) . اشاره به نوشتهء عبد الرحيم طالبوف در كتاب مسالك المحسنين ( ص 26 و 94 - 95 ) كه حاكى از ادعاى نقص و نارسايى فقه اسلامى در ادارهء جامعه و جهان كنونى ، و لزوم جعل و افزودن احكام فراوان به آن است .
طالبوف در كتاب « سياست و آزادى » ( ص 26 ) نيز عبارتى دارد كه قبلا گذشت : « بههرحال حضرات علما سلمهم اللّه بايد بدانند كه فرمايش حضرت ختمىمآب " اليوم اكملت لكم دينك " داعى چه رقابتها گرديد و سبب چه فسادها در قلوب فاسده گرديد . . . صاحبان شرع بايد بدانند كه احكام شرع را امروز بايد سى هزار مسئله برافزود » !