شرط متأخر حاصل بوده و نفقه او بر شوهر واجب باشد ؟
يا آنكه با عقد واجب نمىشود بلكه چون تمكين به نحو شرط مقارن دخيل است ، هنگام انعقاد عقد كه هنوز به منزل شوهر نرفته ، شرط حاصل نبوده و نفقه واجب نمىباشد ؟
4 - راه ديگر براى جمع بين صدر و ذيل مبتنى بر مبحثى است كه در اصول در مورد اتحاد يا اختلاف ظرف وجوب و ظرف واجب مطرح است .
ظرف وجوب با ظرف واجب ممكن است يكسان فرض شده و فاصله زمانى بين آن دو وجود نداشته باشد ، يعنى اصل وجوب همزمان با تكليف واجب بر ذمه مكلف بار شود و پيش از آن هيچ حكم تكليفى براى آن كار وجود نداشته باشد .
بنابراين مثلًا همچنان كه ظرف نماز جمعه ، روز جمعه است ، ظرف وجوب آن نيز روز جمعه است و روزهاى قبل از جمعه ، وجوب بالفعلى در كار نبوده و هيچ تكليفى متوجه مكلف نخواهد بود و طبعاً تهيه هيچ يك از مقدمات آن نيز شرعاً لازم نيست .
اما ممكن است زمان وجوب و زمان واجب ، مختلف فرض شود . مثل اينكه در روز پنج شنبه ، حكم تكليفى وجوب نماز جمعه بالفعل متوجه مكلف باشد ، در حالى كه واجب آن متأخر و مربوط به روز جمعه است . در اين صورت پيش از روز جمعه نيز تهيه بعضى از مقدمات بر عهده مكلف لازم خواهد بود .
بر اين اساس در بحث جارى براى جمع بين صدر و ذيل عبارت شرايع مىتوان براى وجوب نفقه دو اطلاق در نظر گرفت : يكى وجوب بالفعل و ديگرى وجوب اعم از بالفعل و متأخر .
آنچه كه در صدر به آن اشاره شده ، وجوب نفقه اعم از بالفعل و متأخر است .
يعنى اگر تمكينى حاصل شود ، وجوب نفقه صرف نظر از اينكه بالفعل باشد يا متأخر ، قطعى خواهد بود . اما آنچه در ذيل مطرح گرديده ، وجوب بالفعل نفقه
كتاب النكاح ( فارسى ) — صفحة 7981
مساهمون: السيد موسى الشبيري الزنجاني
ص٧٩٨١