زيرا در هر دور يك شب براى زن سابق است و يك شب براى اين زن جديده و تفاضل و ترجيح به دو شب است نه سه شب ، لذا مىگوييم تعبير فليفضلها و فله ان يفضل بثلاثة ايام ناظر به عمل بر طبق قاعده معمولى نيست ، بلكه ناظر به تفضيل و حق اختصاصى براى زوجة جديده است . پس اين دو روايت مربوط به بحث مىشوند .
ولى اين جواب به اشكال صاحب مدارك ، با توجه به عبارت وارد در بعضى روايات صحيح نمىباشد . در روايتى كه در علل نقل شده است آمده است : عن الرجل تكون له امرأتان إله ان يفضل احديهما بثلاث ليال ؟ قال : نعم « 1 » كه با دقت در آن معلوم مىشود هر چند تفضيل يكى از دو زن به اعتبار دو شب است ( هر كدام از دو زوجه ، يك شب اختصاصى دارند و دو شب ديگر براى خود زوج است كه در روايت مورد بحث است كه آيا مىتواند آن دو شب را هم به يكى از زوجه اختصاص دهد يا نه ) ولى چون زوج سه شب نزديكى از اين زنها بوده ، او را به ثلاث ليال تفضيل به ديگرى داده است . پس با توجه به اين استعمال ، آن جواب به اشكال مرحوم صاحب مدارك ، صحيح نمىباشد .
البته اشكال نشود كه روايت علل مرسل بوده و از اين جهت ضعيف است . پس مورد استدلال نمىتواند واقع شود . زيرا مىگوييم در اين گونه مقامات ( روشن نمودن نحوه استعمال ) فرقى بين مسند و مرسل نيست . مثلًا براى معلوم نمودن اينكه فلان لفظ در چه معنايى استعمال شده است به عرف متعارف مراجعه مىشود ، بدون توجه به اينكه اين عرف ، عادل است يا غير عادل . زيرا عدالت در اين گونه موارد ، دخلى ندارد به گونهاى كه عادل مثلًا درست استعمال كند و غير عادل ، نادرست استعمال كند .
البته اشكال صاحب مدارك را به طريقى ديگر جواب مىدهيم و آن اينكه با
هامش
( 1 ) - جامع الاحاديث ، ج 26 ، ص 362 . ( ح 3 ، باب 1 از ابواب القسم )