صيقل توثيق خاص ندارد ، ولى از راه شيخ بودن براى ثقات و كثرت روايت اجلاء از او ، او را توثيق مىكنيم بدينگونه كه عبدالله بن مسكان ، در 27 مورد از او به عنوان حسن بن زياد صيقل و در 23 مورد ( يا 24 مورد بنابر اختلاف نسخه ) از او به عنوان حسن بن زياد ( بدون قيد صيقل ) نقل روايت مىكند ، ابان بن عثمان در 11 مورد از او نقل روايت مىكند . و حماد بن عثمان هم از او يك روايت نقل مىكند .
همچنين در دو مورد ، صفوان از او نقل روايت نموده است « 1 » . البته مطالب عمده ، كثرت روايات عبدالله بن مسكان و ابان بن عثمان از اوست به گونهاى كه حسن بن زياد ، يكى از مشايخ اين دو تلقى مىشود .
و اما از لحاظ دلالت :
مرحوم صاحب مدارك در نهاية المرام مىفرمايد « 2 » : روايت حلبى و روايت حسن بن زياد مربوط به بحث نمىشود ، زيرا در اين دو روايت فرض بر اين است كه مرد يك زن ثيب دارد و مىخواهد يك زن ديگر بگيرد كه بر طبق قاعده اگر زن جديد نبود سه شب براى خود اين مرد بود كه هر كجا مىخواست به سر مىبرد پس كانه در اين دو روايت هم طبق همين قاعده مشى نموده و فرمودهاند فله ان يفضل البكر بثلاث ايام .
در جواب اين كلام مىگوييم : تعبير روايت فليفضلها . . . بثلاث ليال ( در روايت حسن بن زياد ) و فله ان يفضل البكر بثلاثه ايام ( در روايت حلبى ) است و اين تعبير با تعبير له ثلاث ليال يا له ان ياتيها ثلاث ليال فرق دارد . ظاهر تعبير اين روايات اين است كه سه شب تفضيل داشته باشد يعنى ظهور در اين دارد كه ما به التفاضل ، سه شب است در حالى كه اگر اين زوج ، زنى داشت و زن جديده گرفت و خواست اين زن جديده را طبق قاعده معمولى تفضيل بدهد ما به التفاضل دو شب مىشود ،
هامش
( 1 ) - البته اين دو مورد ، مورد مناقشه است ؛ زيرا يكى در رساله مضايقه ( من كتاب الصلاة لحسين بن سعيد ) كه در الفوايدالمدينه چاپ شده ص 32 آمده ( عن صفوان عن صيقل عن عيص بن القاسم ) كه در نسخههايى از فوائد ( عن صيقل ) وجود ندارد و مورد دوم در كافى ، ج 6 ، ص 67 است كه با توجه به تحويل سند موجود در آن ظاهراً واسطه بين صفوان و حسن بن زياد صيقل كه عبدالله بن مسكان است ساقط شده است
( 2 ) - نهاية المرام ، ج 1 ، ص 423 ؛ قال فيه : و مقتضى هاتين الروايتين تفضيل البكر بثلاث لكن موردهما من كان له زوجةواحدة ثم تزوج بكرا و من كان كذلك كان له من الدور ثلاث ليال فيصرفها الى البكر و غيرها