ولى در يك اطاق باشند ، « الكون عندها » صدق نمىكند و نمىگويند كه فلان شب پيش فلان زن بوده است . ما نمىدانيم اينها چه انصراف و چه ظهورى دارد . بعد مىفرمايد چون متعارف چنين است ، در روايت كرخى ، ليله به زن ، اضافه اختصاص شده ، و گفته شده « ليلتها » . لازمه اين سخن هم اين است كه حتى اگر پيش زنهاى ديگر نرود ، و با اين زن در يك اطاق مىخوابند ، ولى با كيفيت مزبور نباشد ، ديگر اين اضافه صحيح نبوده و ليلتها گفته نشود . در حالى كه اضافه اوسع از اين مطلب است و مصحح آن صرفاً مضاجعه با چنين كيفيتى نيست . ايشان مراد از
« عاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ »
« 1 » را نيز همين كيفيت مىدانند ، كه در نتيجه اگر به گونهاى ديگر بخوابند ، براى صدق
« عاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ »
كفايت نمىكند ، العهدة على المدعى . ايشان به آيه
« وَ اهْجُرُوهُنَّ فِي الْمَضاجِعِ »
« 2 » نيز تمسك مىكند ، و ما قبلًا پاسخ استدلال به آن را دادهايم كه اولًا از اين آيه به ضميمه روايت مىتوانيم اين معنا را استفاده كنيم ، و بحث مفصل آن گذشته است ، به علاوه كه المضاجعه عندها هم مثل الكون عندها است ، مضاجعت ، پهلو بر زمين گذاشتن است ، ولى از آيه استفاده نمىشود كه حتماً در يك رختخواب باشد ، اينها هيچكدام دليل نيست .
دليل ديگر ، روايت امير مؤمنان عليه السلام است كه فرمود : « أيضرب أحدكم المرأة ثم يظل معانقها » « 3 » مىفرمايد آيا اين درست است كه شما كتك بزنيد و بعد عمل به وظيفه بكنيد و معانقه بكنيد ؟ كأنه اين كتك زدن شما يك مقدارى تناقض دارد با آن وظيفهاى كه مىخواهيد انجام دهيد . اين « يظل معانقها » دلالتى بر وجوب مضاجعت ندارد ، خود صاحب جواهر هم مىگويد كه معانقه لازم نيست ، اينجا مىگويد شما به او محبت مىكنيد ، و لو محبت شما واجب نيست ، ولى به هر حال
هامش
( 1 ) - سوره نساء / 19
( 2 ) - سوره نساء / 34
( 3 ) - وسائل الشيعه ، ابواب مقدماته و آدابه ، باب 86 ، ح 1 . و كافى ، ج 5 ، ص 509 ، باب اكرام الزوجة ، ح 1