آيا پدر مىتواند از خودش نفى ضمان كند ؟
تا اينجا معلوم شد اگر پسر مالى نداشته باشد مهر بر عهده پدر است . حالا اين مسأله طرح مىشود كه اگر با آن كه فرزند مالى ندارد پدر مىگويد من ضامن مهر نيستم . آيا چنين نفى ضمانى نافذ است يا خير ؟
مرحوم علامه در قواعد مىفرمايد اگر زن علم به اعسار زوج داشته باشد نفى ضمان پدر صحيح و نافذ مىباشد . « 1 »
مرحوم شهيد ثانى به علامه اشكال مىكند كه اطلاق روايات حتى موردى را كه پدر از خود نفى ضمان كند شامل مىشود ، لذا چنين شرطى نافذ نيست . به علاوه فرزند صغير كه مالى هم ندارد نيازى به ازدواج ندارد تا بخواهيم مهر را بر ذمه او واجب كنيم . « 2 »
مرحوم سبزوارى نيز در كفاية الاحكام نظر شهيد ثانى را تأييد مىكند و مىفرمايد نص و فتوا پدر را ضامن مىداند ، چه از خودش رفع ضمان بكند چه نكند . « 3 »
صاحب نهاية المرام ، ابتدا كلام شهيد ثانى را تأييد مىكند ، ولى بعد مىفرمايد بعيد نيست كه بگوييم حق با علامه است و اطلاق روايت موردى را كه خود پدر نفى ضمان مىكند را شامل نمىشود . « 4 »
كاشف اللثام هم مىفرمايد اگر زن علم به اعسار داشته باشد اين شرط نافذ است و اگر علم به اعسار نداشته باشد ، ممكن است بگوييم شرط صحيح است و زن خيار دارد و ممكن است بگوييم اصلًا شرط صحيح نيست . « 5 »
مرحوم صاحب رياض نيز ابتدا مىگويد دليل المؤمنون عند شروطهم با روايات ضمانت پدر عموم من وجه است و فقهاء هم تفصيلى ندادهاند ، پس از
هامش
( 1 ) - قواعد ، ج 3 ، ص 88 .
( 2 ) - شهيد ثانى ، مسالك ، ج 8 ، ص 285 .
( 3 ) - محقق سبزوارى ، كفاية الاحكام ، ص 184 .
( 4 ) - سيد محمد عاملى ، نهاية المرام ، ج 1 ، ص 412 .
( 5 ) - فاضل هندى ، كشف اللثام ، ج 7 ، ص 578 .