فرع دوم : [ اگر ولى ، دختر خود يا دخترى را كه تحت ولايتش قرار دارد ، به كمتر از مهر المثل عقد كرد اين عقد چه حكمى دارد ؟ ]
« اذا زوجها الولى بدون مهر المثل ، قيل يبطل المهر و لها مهر المثل و قيل يصح المسمى و هو اشبه » .
اگر ولى ، دختر خود يا دخترى را كه تحت ولايتش قرار دارد ، به كمتر از مهر المثل عقد كرد اين عقد چه حكمى دارد ؟ مسأله مهر چه مىشود ؟ آيا مهر صحيح است يا نه ؟ اگر مهر باطل شد آيا بطلان آن به عقد هم سرايت مىكند يا خير ؟
اين مسأله را قبل از شرايع فقط دو فقيه را من ديدم كه عنوان كردهاند . شيخ طوسى در خلاف در كتاب الصداق ، مسأله 37 « 1 » و در مبسوط عنوان كرده است . در كتاب الصداق تعبير مىكند اگر كسى بخواهد به كمتر از مهر المثل عقد كند بعضى گفتهاند كه مهر باطل است و بايد مهر المثل پرداخت شود و عقد باطل نيست و خود ايشان مىفرمايد كه قول صحيح اين است كه مهر باطل نمىشود . در سنىها هر دو قول يعنى صحت و بطلان مهر وجود دارد و هر دو گروه عقد را صحيح مىدانند . ولى مختار مرحوم شيخ اين است كه هم عقد و هم مهر صحيح است . در مبسوط هم بعد از نقل اقوال مىفرمايد كه مهر المسمى صحيح است و هو الذى يقتضيه مذهبنا .
ديگرى هم قطب الدين كيدرى است . وى در اصباح الشيعة ضمن طرح اين بحث قائل به صحت عقد و مهر شده است .
تبيين كلام مرحوم محقق :
مرحوم محقق هم در اينجا صحت مهر المسمى را پذيرفته است . و قول مقابل را كه مهر باطل مىشود را نپذيرفته است . ابتداءً در كلام مرحوم محقق به 3 نكته اشاره مىكنيم : يكى اينكه ايشان مىفرمايند « قيل بطل المهر » در ايضاح فخر المحققين هم نقل شده كه بعضى از فقهاء قائل به بطلان مهر شدهاند . اين
هامش
( 1 ) - ر . ك : شيخ طوسى ، خلاف ، ج 4 ، ص 392 .