8 / 3 / 1385 دوشنبه درس شمارهء ( 913 - 907 ) كتاب النكاح / سال هشتم
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
مسأله 17 :
جايز است بين نكاح و بيع و غير اين دو در عقد واحد جمع كرد .
در اين هنگام عوض بين مبيع و مهر المثل تقسيط مىشود . مثلًا اگر نكاح و بيع در مقابل 6 درهم قرار گرفت و مهر المثل 2 درهم و قيمت مبيع 1 درهم باشد ؛ از اين 6 درهم 4 درهم به عنوان مهر و 2 درهم به عنوان ثمن مبيع در نظر گرفته مىشود .
بحثى كه در اينجا هست اين است كه اگر نكاح و يك دينار در مقابل يك دينار قرار گيرد تكليف آن چيست ؟ مرحوم محقق حلى به تبع شيخ طوسى مىفرمايد اصل نكاح صحيح است ، ولى مهر و بيع باطل است . بيع باطل است چون ربوى است . يك دينار در مقابل يك دينار و بضع قرار گرفته است . در قديم دينار موزون بوده و معدود نبوده است و چون موضوع ربا كه مكيل و موزون است در اينها هست اين بيع باطل مىشود .
و از طرف ديگر نكاح بدون مهر باقى مىماند « 1 » و چون مهر از اركان نكاح دائم نيست نكاح صحيح است و مباحث مهر المثل پيش مىآيد .
شهيد ثانى در مسالك به مرحوم محقق اشكال مىكند كه : شأن عقود مجتمع در عقد واحد اين است كه ابتدا ثمن نسبت به هر كدام تقسيط مىشود . در اينجا هم وقتى يك دينار تقسيط شد بخشى از آن به عنوان مهر قرار مىگيرد و نكاح بدون مهر نمىشود . لذا دليلى بر بطلان مهر وجود ندارد . « 2 »
مرحوم صاحب جواهر به شهيد ثانى اشكال مىكند كه چون عقد معاوضه باطل است ، فساد بيع موجب فساد عقد معارضه مىشود . البته چون مهر از اركان
هامش
( 1 ) - ر . ك : شيخ طوسى . مبسوط ، ج 4 ، ص 289 .
( 2 ) - ر . ك : مسالك الافهام ، ج 8 ، ص 276 .