نجاشى در ترجمه ابن قولويه معروف نسب وى را چنين ذكر مىكند : جعفر بن محمد بن جعفر بن موسى بن قولويه ، ابن نسب در نام پدر و نام جد و نام پدر جد با نسب على بن محمد بن جعفر بن موسى بن مسرور يكى است ، صاحب كامل الزيارات برادرى به نام على داشته كه در كامل الزيارات از وى رواياتى نقل كرده در برخى موارد تصريح كرده كه « حدثنى اخى على بن محمد بن قولويه « 1 » » با توجه به نسب جعفر ، نسب برادر وى همچنين خواهد بود : على بن محمد بن جعفر بن موسى بن قولويه بنابراين اين شخص با كسى كه در نجاشى ترجمه شده در نام و نام آباء تا سه پشت مشترك مىباشد ، حال سؤال اين است كه آيا اين دو عنوان ، مربوط به يك نفر است ، يا اين دو ، يكى نيستند ؟
عبارت نجاشى در ترجمه ابن مسرور پس از عنوان فوق چنين است :
أبو الحسين « 2 » يلقب ابن حمله روى الحديث و مات حديث ( حدث خ . ل ) السن لم يسمع منه له كتاب فضل العلم و آدابه اخبرنا محمد و الحسن « 3 » بن هدية قالا حدّثنا جعفر بن محمد بن قولويه قال حدّثنا اخى به .
در اين عبارت بحث در اين است كه آيا مراد از « اخى » در اين عبارت صاحب ترجمه مىباشد در نتيجه معلوم مىشود كه برادر جعفر بن محمد قولويه - و به تبع خود او - ابن مسرور مىباشد يا مراد از « اخى » صاحب ترجمه نيست ، بلكه برادر ابن قولويه كه ابن مسرور هم نيست ، از صاحب ترجمه روايت مىكند مرحوم حاج شيخ آقا بزرگ احتمال نخست را صحيح دانستهاند و صاحب قاموس الرجال و مرحوم آقاى خويى بر احتمال دوم اصرار ورزيدهاند . در نگاه نخست سخن اين بزرگواران
هامش
( 1 ) باب 8 ، ج 11 و بدون كلمه « اخى » در باب 13 ، ج 8 ، باب 52 ، ج 1 ، باب 68 ، ج 3 ، باب 96 ، ج 2 ، تعبير « اخى » هم در مواردى از كامل الزيارات آمده است .
( 2 ) در جامع الرواة 1 : 596 و ايضاح الاشتباه ، ص 221 و رجال ابن داود ، ص 250 ، أبو الحسن آمده كه صحيحتر مىنمايد .
( 3 ) ( توضيح بيشتر ) ظاهراً « الحسين » صحيح است و نسبت وى به هديه هم از باب نسبت به جد است ، مراد از محمد هم شيخ مفيد است .