قولويه » فى الجمله رواياتى را از « سعد بن عبد الله » نقل نموده است . « ابن قولويه » چه در قم بوده باشد و چه در بغداد در هر دوى اين مكانها صدوق بوده ( صدوق در سال 355 به عراق رفته است ) و طبع مثل صدوق اين اقتضاء را دارد كه از او با آن جلالت قدرى كه داشته اخذ حديث نمايد . پس اصل نقل صدوق از ابن قولويه قطعى است . و اما اتحاد « ابن مسرور » با « ابن قولويه » عباراتى در كلام نجاشى وجود دارد كه دلالت بر اتحاد اين دو مىكند . نجاشى در ذيل ترجمه « ابن قولويه » مىنويسد : « جعفر بن محمد بن جعفر بن موسى بن قولويه أبو القاسم و كان أبوه يلقب مَسْلَمة من خيار اصحاب سعد ، و كان أبو القاسم من ثقات اصحابنا . . . « 1 » »
و در ذيل ترجمه « على بن محمد بن جعفر » چنين گويد : « على بن محمد بن جعفر بن موسى بن مسرور أبو الحسين يلقب أبوه مملة ، روى الحديث و مات حديث ( حدث ) السن لم يسمع منه له كتاب فضل العلم و آدابه ، أخبرنا محمد و الحسن بن هديه قالا : حدثنا جعفر بن محمد بن قولويه قال : حدثنا اخى به « 2 » » .
همان طورى كه از عبارت اول نجاشى معلوم است نسب جعفر بن محمد به قولويه مىرسد ، و در عبارت دومى كه از نجاشى نقل كرديم همين جعفر بن محمد بن قولويه از برادر خود على بن محمد بن جعفر بن موسى بن مسرور نقل حديث كرده است .
بنابراين معلوم مىشود كه « على » برادر أبى جعفر نيز هست چرا كه در « محمد و جعفر و موسى » با يكديگر شريكاند كه اين نشانه اتحاد « قولويه » با « مسرور » است ، لذا « جعفر بن محمد بن مسرور » با « جعفر بن محمد بن قولويه » يك نفراند .
اين بحث نتيجهاى دارد كه در جلسه بعد آن را دنبال خواهيم كرد . انشاء الله .
« * و السلام * »
هامش
( 1 ) - رجال النجاشى ، رقم 318 .
( 2 ) - رجال النجاشى ، رقم 685 .