بنابراين در اين روايت مفروغ عنه گرفته نشده كه ازدواج با غير مسلمه و لو فى الجمله صحيح است و شاهد اين احتمال دوم اين است كه در ذيل روايت كه استشهاد و تعليل به آيه
وَ لا تَنْكِحُوا الْمُشْرِكاتِ
شده است نشان مىدهد كه موضوع بحث فرض جمع نيست . زيرا اين آيه ناظر به فرض جمع نيست بلكه مىگويد : نكاح با مشركه فى حد نفسه حرام است .
بحث اين موثقه قبلًا گذشت و گفتيم دلالت بر حرمت نكاح با اهل كتاب مىكند به قرينه تبسم امام عليه السلام كه نشانه تأييد است البته تأييد اصل حرمت نه تأييد استنباط حسن بن جهم از آيه . و اينكه تبسم حضرت را دليل حرمت مىگيريم ، به اين جهت كه تبسم اماره استهزاء نيست و از لحن تعبير هم معلوم مىشود كه حسن بن جهم نيز استهزاء استفاده نكرده است ، و با توجه به اينكه عامه قائل به جواز نكاح هستند ، اگر نظر امام عليه السلام هم جواز بود ، بدون هيچ محذورى مىتوانست حسن بن جهم را تخطئه كند ولى حضرت تبسم نموده كه نشان مىدهد نكاح با نصرانيه را حرام مىدانند .
روايت دوم : روايت دعائم الاسلام :
عن على عليه السلام انه قال : انما أحل الله نساء أهل الكتاب للمسلمين اذا كان فى نساء الاسلام قلّة فلمّا كثر المسلمات قال الله عزّ و جلّ : و لا تنكحوا المشركات حتى يؤمنّ ، بقره / 221 و قال :
وَ لا تُمْسِكُوا بِعِصَمِ الْكَوافِرِ
، ممتحنه / 10 و نهى رسول الله صلى الله عليه و آله ان يتزوج المسلم غير المسلمة و هو يجد مسلمة و لا ينكح المشرك مسلمة « 1 »
از اين روايت استفاده مىشود كه اصل أوّلى اقتضاء مىكرد كه ازدواج با كتابية حرام باشد لكن چون در اوائل ظهور اسلام زنان مسلمه كم بودند . شارع مقدس ازدواج با كتابيات را به خاطر اضطرار تجويز كرد . بعداً كه شرايط اضطرار بر طرف شد و زنان مسلمه زياد شدند آن تجويز موقت برداشته شد و بر اساس اصل اولى حكم به حرمت شد .
هامش
( 1 ) - جامع الاحاديث الشيعة 25 / 656 و 655 باب 1 من ابواب مناكحة الكفار و أهل الكتاب و . . . حديث 7 ، رقم 38190 .