با شوهر خود پس از اتمام عده جلوگيرى مىكردند « 1 » آيه نازل شده ، اين كار را منع كرد .
ولى دقت در آيه شريفه و ما قبل و ما بعد آن مىرساند كه مخاطبان اين آيات ، اولياء نيستند بلكه شوهران مىباشند ، آيه مورد بحث ، آيه 232 سوره بقره است ، قبل از اين آيه در آيه 229 مىخوانيم :
« الطَّلاقُ مَرَّتانِ فَإِمْساكٌ بِمَعْرُوفٍ أَوْ تَسْرِيحٌ بِإِحْسانٍ »
وظيفه تخييرى بين امساك به معروف و تسريح به احسان متوجه ازواج مىباشد .
در آيه 231 درست شبيه همان تعبير آيه مورد بحث ديده مىشود :
« وَ إِذا طَلَّقْتُمُ النِّساءَ فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِكُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ أَوْ سَرِّحُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ وَ لا تُمْسِكُوهُنَّ ضِراراً لِتَعْتَدُوا »
روشن است كه مخاطبان اين آيه كه مأمور به امساك به معروف و تسريح به معروف بوده و از امساك زنان مطلّقه به قصد اضرار نهى شدهاند ، همسران آنها مىباشند ، درست در همين سياق آيه مورد بحث قرار گرفته و بسيار بعيد است كه مخاطب در دو آيه متوالى با تعبير كاملًا مشابه مختلف باشد . پس از اين آيه نيز آياتى كه خطاب به ازواج باشد ديده مىشود مثلًا در آيه 236 مىخوانيم :
« لا جُناحَ عَلَيْكُمْ إِنْ طَلَّقْتُمُ النِّساءَ ما لَمْ تَمَسُّوهُنَّ أَوْ تَفْرِضُوا لَهُنَّ فَرِيضَةً »
و در آيه 237 آمده است :
« وَ إِنْ طَلَّقْتُمُوهُنَّ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَمَسُّوهُنَّ وَ قَدْ فَرَضْتُمْ لَهُنَّ فَرِيضَةً »
فنصف ما فرضتم . . . مخاطبان در اين آيه به روشنى ، همسرانى هستند كه زنان خود را طلاق مىدهند خلاصه ، مخاطب در آيه مورد بحث ، همسران طلاق دهنده مىباشد « 2 » ، شوهرانى كه زنان خود را طلاق
هامش
( 1 ) ( توضيح بيشتر ) در تبيان 2 : 252 آمده است : « قال قتاده و الحسن : انّ هذه الآية نزلت فى معقل بن يسار حين عضل اخته ان ترجع الى الزوج الاوّل ، فانّه طلّقها ، و خرجت من العدة ، ثم ارادا ان يجتمعا به عقد آخر على نكاح آخر ، فمنعها من ذلك ، فنزلت فيه الآية ، و قال السدّى : نزلت فى جابر بن عبد الله عضل بنت عم له . و الوجهان لا يصحان - على مذهبنا - لانّ عندنا انّه لا ولاية للاخ و لا ابن العمّ عليها ، و انّما هى ولية نفسها ، فلا تأثير لعضلها » گفتنى است كه در چاپ تبيان تعضلوهنّ را به كسر ضاد ضبط كردهاند كه صحيح نيست ، در آيه فوق اين كلمه به ضمّ ضاد مىباشد چنانچه استاد - مد ظلّه - در جلسات آينده تذكر دادند .
( 2 ) ( توضيح بيشتر ) شيخ طوسى در تبيان 2 : 252 مخاطب را همين گونه داشته ، ولى تفسير ديگرى براى آيه ارائه داده فرموده« فَلا تَعْضُلُوهُنَّ »بان تراجعوهن عند قرب انقضاء عدّتهن ، و لا رغبة لكم فيهن ، و انما تريدون الاضرار بهن ، فان ذلك ممّا لا يسوغ فى الدين و الشرع كما قال فى الاولى :« وَ لا تُمْسِكُوهُنَّ ضِراراً لِتَعْتَدُوا »ولى معناى