« وَ أَنْكِحُوا الْأَيامى مِنْكُمْ وَ الصَّالِحِينَ مِنْ عِبادِكُمْ وَ إِمائِكُمْ . . . »
مراد از « ايامى » - كه جمع ايّم است - همين معناى عام است ، در اين صورت صدر حديث دلالت بر آن دارد كه در تمام زنها چه بكر ، چه ثيب ، زن از ولى خود در امر تزويج سزاوارتر مىباشد . در ذيل حديث فرق بين بكر و ثيب را چنين ذكر مىكند كه در ثيبه اذن صريح معتبر است .
ولى در باكره هر چند اذن دختر معتبر است ، ولى سكوت باكره خود اذن به شمار مىرود بر خلاف ثيب كه سكوتش اذن نمىباشد .
بنابراين تفسير روايت از ادله استقلال انحصارى باكره است ، چون تعبير « احق بنفسها » استقلال همهء دخترها از جمله دخترهاى باكره را مىرساند . از اطلاق « و البكر تستأذن فى نفسها » استفاده مىشود كه همه افراد حتى ولى دختر در امر ازدواج بايد از دختر اذن بخواهند ، پس دليل بر نفى استقلال ولى مىباشد ، در نتيجه از مجموع صدر و ذيل استقلال دختر و نفى استقلال ولى استفاده مىشود كه همان قول به استقلال انحصارى دختر مىباشد . « 1 »
ولى از آنجا كه دو احتمال در مفاد اين روايت مىباشد ، روايت مجمل مىباشد ، با مراجعه به رواياتى كه در آن كلمهء ايّم به كار رفته در مىيابيم كه اين واژه چه بسا در مقابل بكر به كار رفته « 2 » است پس بكر را شامل نمىشود .
خلاصه در روايات اگر معناى اول اظهر نباشد و ايم ظاهر در اختصاص به ثيّب نباشد « 3 » ، در معناى دوم اظهر نيست و نمىتوان ظهورى در معناى اعم براى اين
هامش
الايم ككيّس : من لا زوج لها بكراً او ثيباً ، و من لا امرأة له . . . ( قاموس ) .
( 1 ) ( توضيح بيشتر ) البته شمول ولى نسبت به پدر ، به اطلاق روايت مىباشد . استاد - مد ظلّه - در جلسات آينده در اين باره سخن خواهد گفت .
( 2 ) ( توضيح بيشتر ) ، به عنوان نمونه : عن ابى قلابة ان رسول الله صلى الله عليه و آله كان اذا تزوج البكر اقام عندها سبع 3 و اذا تزوج الايّم اقام عندها ثلاثاً ( مصادر عامه و نيز مكارم الاخلاق ) ، بكراً او ايّما ( سنن نسايى ، نكاح : 6 ) .
( 3 ) ( توضيح بيشتر ) مؤيّد اين معنا روايت نبوى ديگرى است كه ظاهراً با اين روايت يكى است : لا تنكح الايم حتى تستأمر و لا تنكح البكر حتى تستأذن و انّ سكوتها اذنها ( صحيح مسلم ، نكاح ، 64 ، 66 ، مسند احمد بن حنبل 2 : 434 ) .