بررسى دلالت روايت
ظاهراً معناى روايت اين است كه دختر اگر نهساله شد رشيده است و از نظر سفاهت مشكلى براى تزويج ندارد ، ولى ناظر به الغاى شرائط ديگر نيست ، آيا از روايت مىتوان استفاده كرد كه « كفويت دينى » معتبر نيست ؟ يا اگر « عربيت » در صيغه معتبر باشد ، مىتوان گفت كه اين روايت آن را معتبر نمىداند ؟ يا عدم جهالت زن مورد نظر را اين روايت معتبر نمىداند .
خلاصه روايت تنها ناظر به اين است كه اگر دختر نهساله شد رشيده است « 1 » و اين بدين معنا نيست كه شرايط ديگرى در نكاح وجود ندارد ، پس روايت از جهت غير سفاهت اطلاق ندارد و نمىتوان در بحث ما بدان استناد جست .
البته با توجه به اين كه دختران نهساله غالباً بكر هستند نمىتوان روايت را اختصاص به غير بكر داد ، ولى نمىتوان تمام افراد بكر را مشمول روايت بدانيم « 2 » ، زيرا با توجه به عدم اطلاق روايت از اين ناحيه ، ممكن است روايت تنها به بكرى كه پدر و جدّ نداشته يا از جهت ديگر اذن پدر بالاتفاق در مورد او معتبر نباشد ناظر باشد ، پس در مورد نزاع نمىتوان به اين روايت تمسك كرد .
4 ) روايت ابان بن تغلب و صحيحه ميسّر :
عدة من اصحابنا عن احمد بن محمد بن خالد عن محمد بن على عن محمد بن اسلم عن ابراهيم بن الفضل عن ابان بن تغلب قال قلت لأبي عبد الله عليه السلام انى اكون فى بعض الطرقات فارى المرأة الحسناء و لا آمن ان تكون ذات بعل او من العواهر قال ليس هذا عليك و لا آمن ان تكون ذات بعل او من العواهر ، قال ليس هذا عليك ، انّما عليك ان تصدقها فى نفسها . « 3 »
هامش
( 1 ) ( توضيح بيشتر ) گويا شارع بلوغ نه سال را اماره شرعى بر رشد قرار داده است .
( 2 ) ( توضيح بيشتر ) روايتى كه ناظر به جهتى باشد ، هر چند ذاتاً نسبت به سائر جهات اطلاق ندارد ، ولى نسبت به عناوينى كه غالباً با جهت مورد نظر روايت همراه است ، اطلاق دارد ، ولى نه به معناى شمول روايت نسبت به تمام افراد جهت غالب فوق ، بلكه به معناى آن كه نمىتوان تمام افراد جهت غالبى را از شمول روايت بيرون دانست .
( 3 ) جامع الاحاديث 25 : 214 / 3691 ( باب 65 از ابواب التزويج ، ح 1 ) .