3 ) پاسخ صاحب جواهر به اشكال اضطراب متن :
ايشان اشكال عطفِ عام بر خاص را به شكل ديگرى حلّ كرده ، مىفرمايند : « و الجمع بين السفيه و المولّى عليها لعدم اندراج الأولى فى الثانية اذا فرض عدم رشدها فى خصوص النكاح و ما يشبهه ، لا سفهاً مالياً . . . » « 1 » .
نظر ايشان اين است كه ، سفاهت گرچه به حسب معمول به معناى فقدان رشد مالى است ، ولى در اينجا نظر به اينكه ارتباطى به مال ندارد ، و نظر عمده به انتخاب همسر است ، لذا به قرينه مقام ، مراد از سفاهت ، عبارت از عدم برخوردارى از رشد كافى براى انتخاب همسر است . پس غير السفيه يعنى كسى كه در انتخاب همسر رشد داشته باشد . و مراد از غير مولّى عليها نيز - همانطور كه ايشان در صدر مطالب خود عنوان كردهاند - غير مولّى عليها در مال و اشباه آن است زيرا اگر به معناى غير مولّى عليها حتى در باب نكاح باشد ، حملِ « تزويجها به غير ولىّ جايز » توضيح واضحات و شبيه به ضرورت به شرط محمول خواهد شد . نتيجتاً عطف مولّى عليها بر غير السفيه ، عطف عام بر خاص نخواهد بود .
البته عبارت مرحوم صاحب جواهر قدرى مندمج است و در كلام ايشان در تفسير مولّى عليها نيز يك نحوه تنافى به چشم مىخورد . زيرا هنگامى كه احتمال مىدهند « قد ملكت نفسها » كنايه از بلوغ باشد ، مولّى عليها را مجنونه معنا مىكنند و مىفرمايند : « فيتّجه تقييدها حينئذٍ بكونها غير السفيه و لا مولّى عليها بسبب الجنون » .
اگر مراد از مولى عليها ، مجنونه باشد توهم اضطراب متن مجالى ندارد ، چون مجنونه نسبت به سفيهه عام و خاص نيست ، لذا طرح اشكال اضطراب متن و تلاش براى حل آن نشان مىدهد كه از تفسير مولّى عليها به مجنونه صرف نظر شده است ، لذا نوعى تنافى بين صدر و ذيل كلام صاحب جواهر ديده مىشود و بالاخره معلوم نمىشود كه ايشان مولّى عليها را به معناى مجنونه مىگيرد يا خير ؟
هامش
( 1 ) جواهر الكلام ، ج 29 ، ص 177 .