با توجه به اين دو گونه طريق « 1 » ، اين احتمال مطرح مىگردد كه شايد در جايى كه در مشيخه طريق به يك راوى به تنهايى ذكر مىشود ، اين طريق اختصاص به رواياتى داشته باشد كه آن راوى به تنهايى در آغاز آن واقع باشد ، لذا طريق زراره - مثلًا - روايت فضلاء را كه در آن زراره به همراه ديگران روايت را نقل كنند شامل نشود .
4 ) توضيحى براى حل اشكال با طرح يك سؤال و پاسخ به آن
به مشيخه فقيه كه مراجعه مىكنيم نام راويان بدون هيچ ترتيبى ديده مىشود ، نه ترتيب تهجى ، نه ترتيب عصر و طبقه راويان و نه ترتيب منطقى روشن ديگرى ، افراد آغاز مشيخه فقيه به ترتيب چنين مىباشند : عمار بن موسى الساباطى ، على بن جعفر ، اسحاق بن عمار ، يعقوب بن عثيم ، جابر بن يزيد الجعفى ، محمد بن مسلم الثقفى ، كردويه الهمدانى ، سعد بن عبد الله ، هشام بن سالم ، عمر بن يزيد ، زرارة بن اعين و . . .
سؤال ما اين است كه شيخ صدوق چرا به اين شكل به ظاهر مشوش طرق خود را به راويان ذكر كرده است ، پيش از پرداختن به پاسخ اين پرسش تذكرى در روش پژوهش ، مفيد مىنمايد .
تذكرى در روش پژوهش
يكى از راههايى كه براى دفع پارهاى از ابهامات و حل مشكلات يك كتاب توجه به آن بسيار اهميت دارد دقت در ترتيب كتاب است ، اگر بتوانيم نحوه ترتيببندى كتابى را بدست آوريم به راحتى مىتوان به راه حل بعضى ابهامات دست يافت ، ذكر چند نمونه از فوائد ترتيب كتابها مفيد است :
هامش
( 1 ) ( توضيح بيشتر ) نظير مثال فوق ، كليب اسدى است كه يك بار در مشيخه ، ص 510 طريق به وى تنهايى و بار ديگرى ( ص 456 ) طريق به وى معطوف بر أبو بكر حضرمى ، ذكر شده است ، ادريس بن زيد نيز در مشيخه ، ص 527 ذكر شده و در ص 489 طريق به ادريس بن زيد و على بن ادريس آمده است .