« لا يجوز تعليق انعقاد العقود على شرطٍ ، سواءٌ كان مترقباً قطعاً معلوم الوقت » مثل اين كه بگويد : اگر فردا پنج شنبه باشد تو را تزويج كردم » با فرض اين كه معلّق عليه استقبالى و قطعى الحصول و معلوم الوقت است . « - و هو المعبّر عنه بالصفه - او غير معلوم الوقت » مثلًا بگويد : اگر مورّث من وفات كرد آن أمهاى كه مِلك من است به تو تزويج كردم . « او كان غير مقطوع الترقب » يعنى قطع نداريم كه وجود پيدا خواهد كرد .
« اذا لم يعلم المتعاقدان وجوده » ضابطهاش اين است كه متعاقدان عقد را معلق كنند بر امرى كه وجود فعلى آن را يقين نداشته باشند كه در اين صورت حكم به بطلان عقد مىشود . « مثل ان كان وكيلى قد اشتراه فقد بعتكه بكذا » در صورتى كه نمىداند وكيلش آن را خريده يا نه ، بگويد : اگر خريده باشد به تو فروختم آن را . « او ان كان ابى قد مات ، فقد زوّجتك أمته ، أو إن كانت موكّلتى قد انقضت عدّتها فقد زوّجتكها » زنى در عدّه ، كسى را توكيل كرده كه برايش شوهر پيدا كند و الآن وكيل نمىداند كه عدّهء زن منقضى شده تا ازدواج كند يا نه ؟ با توجه به اين كه توكيل در عدّه اشكال ندارد اما عقد در عدّه اشكال دارد . « او ان كان احدٌ من نسائك الأربع مات فقد زوّجتك ابنتى » در همهء اين موارد كه ايشان حكم به بطلان كرده ، عقد بر چيزى تعليق شده كه شرط صحّت آن است و معلوم التحقق هم نيست .
« امّا لو علما الوجود » اگر براى هر دو معلوم الوجود است « فانّ العقد صحيحٌ و لا شرط و ان كان بصورة التعليق » يعنى هر چند صورت عقد تعليقى است ولى واقعش تعليقى نيست و تحقيق لا تعليق « و لا نظر الى كونهما ينكرانه أو احدهما اذا كان معلوماً كانكار الموكّل الاذن فى شراء شىءٍ معيّن او بثمنٍ معيّن » يعنى حتى اگر يك طرف منكر است و مثلًا مىگويد : تو را وكيل نكرده بودم كه فلان شىء را بخرى يا به فلان ثمن بخرى ، لكن در واقع مىداند كه وكيل كرده است ، چنانچه بگويد « اگر تو را در خريد اين جنس كه خريدهاى وكيل كرده باشم آن را به تو فروختم » اين تعليق مضر نيست و نيز اگر هر دو طرف منكرند ولى در واقع مىدانند كه وكالت در كار بوده و هر دو به اين مطلب معتقدند و هم منكر و طرف مقابل مىدانند كه دانسته انكار مىكند ، در اين صورت تعليق مضرّ نيست و عقد هر چند به صورت جمله شرطيه اجرا شده ، صحيح است چون مىداند شرطش حاصل است ، مثلًا بگويد : اگر من تو را وكيل
كتاب النكاح ( فارسى ) — صفحة 3269
مساهمون: السيد موسى الشبيري الزنجاني
ص٣٢٦٩