نيست مثلًا مىگويد : « اگر الآن روز جمعه فلان ساعت باشد با تو ازدواج كردم » ، در مورد قسم قبلى كه تعليق بر شرط صحت عقد كرده باشد ، لازم است تفكيكى صورت بگيرد كه ذكر نشده است چون اين قسم خودش دو حالت دارد . گاهى شرط صحّت ، عقلايى است يعنى جزء تأسيسات شارع نيست و عقلاء آن را شرط مىدانند مثل بىشوهر بودن زن در مثال سابق كه عند العقلاء شرط صحّت نكاح است يا ملكيت مبيع كه عند العقلاء شرط صحّت بيع است و گاهى شرطيت فقط جنبهء شرعى دارد . مثلًا در حال احرام نبودن ، شرط صحّت نكاح است شرعاً يا در عدّه نبودن زن شرط صحّت نكاح است شرعاً و همچنين خواهر زن نبودن و غيره .
4 ) بررسى حكم هر يك از صور مسأله :
صورت اولى : معلّق عليه امر حالى قطعى الحصول باشد يعنى طرفين بدانند در همين زمان كنونى حاصل است . در اين صورت ظاهراً مسلّم است و خلافى در كار نيست كه عقد صحيح است و فرقى نمىكند كه معلّق عليه شرط صحّت عقد باشد يا نباشد .
صورت ثانيه : معلّق عليه ، امر متأخر يا زمان متأخر باشد به نحو شرط مقارن ( يعنى : منشأ ، تحقق نكاح در همان زمان متأخر باشد ) مثل اينكه بگويد : « اگر فلان حادثه در يك ماه بعد واقع شود ، تو زن من باش » هر چند وقوع حادثه قطعى باشد يا بگويد : « يك ماه ديگر تو زن من باش » از كلمات علما در مجموع استفاده مىشود كه اين صورت باطل است و دعواى اتفاق بر بطلان عقد شده است . اين حكم اختصاص به باب نكاح هم ندارد و در ساير عقود مثل بيع ، هبه و حتى عقود اذنى مثل وكالت هم از عامه و خاصه نقل شده كه قائل به بطلان هستند . مثلًا در باب وكالت اگر بگويد : « تو فردا وكيل من باش » اين باطل است ، اما اگر وكالت فعلى را انشاء كند و متعلّق وكالت استقبالى باشد ، صحيح خواهد بود . يا در باب وقف صحيح نيست كه بگويد : « اين مال ، يك ماه ديگر موقوفه باشد » . بله ، فقط در موارد خاصّى مثل وصيّت ، تدبير و مسابقه صحيح است كه امر اعتبارى را در زمان مستقبل