ولى به نظر مىرسد كه چنين توضيحى براى اين واژه صحيح نيست ، چه اگر ما محرّم را به زبان نسبت مىداديم ، صحيح بود كه به اعتبار عدم آگاهى به زبان عربى بگوييم كه زبان رام نشده و سوارى نمىدهد ، ولى در اين حديث اين وصف به خود شخص نسبت داده شده است ، در اينجا هيچ علاقه متعارفى كه طبع عرفى آن را بپذيرد وجود ندارد كه به اعتبار رام نبودن زبان ، به خود شخص اطلاق محرَّم بودن و رام نشدن و سوارى ندادن بشود .
لذا مىتوان « محرم » را اسم فاعل از باب احرام گرفت ، در نتيجه روايت اشاره به اين معنا دارد كه تلبيه غير قادر بر عربى ، با تلبيه قادر بر عربى فرق مىكند « 1 » چنانچه در روايت سكونى آمده كه : تلبيه الاخرس و تشهده و قراءته القرآن فى الصلاة تحريك لسانه و اشارته باصبعه « 2 » .
ولى احتمال قوىتر اين است كه محرّم همان اسم مفعول از باب تفعيل باشد ، ولى تفسير آن چيز ديگرى باشد ، در توضيح اين موضوع مىگوييم كه در لسان العرب مىگويد : اعرابى محرَّم اى فصيح لم يخالط الحضر ، بنابراين به نظر مىرسد كه مراد از « المحرّم من العجم » ، عجم دست نخورده كه با محيطهاى عربى مخلوط نشده لذا توانايى تكلّم به زبان عربى ( يا به لهجه عربى ) را ندارد . « 3 »
هامش
است كه عبارات ائمه لغت را درست همانطور كه در حدائق آمده نقل مىكند مىافزايد : فالمراد بالمحرّم من العجم من لا يقدر على صحيح القراءة و لم يصحّحها بعد ، شبّه بالدابة الّتى لم تركب و لم تذلّل .
( 1 ) ( توضيح بيشتر ) بنابراين احتمال « محرم » به معناى مريد احرام مىباشد نه محرم بالفعل .
( 2 ) وسائل 6 : 136 / 7551 ، باب 59 از ابواب القراءة فى الصلاة ، ح 1 ، 12 : 381 / 16566 ، باب 39 از ابواب الاحرام از كتاب الحج ، ح 1 و شبيه آن در جعفريات : 70 و مقنعة : 445 .
( 3 ) ( توضيح بيشتر ) با توجه به كاربردهاى مختلف واژه محرّم ، به نظر مىرسد كه معناى آن دست نخورده ، تازه كار ، ناوارد و مفاهيمى مشابه آن باشد ، علاوه بر تفسيرهايى كه در متن در مورد ناقه محرّمه و جلد محرّم و سوط محرّم از نهايه ابن اثير و صحاح نقل شد ، در قاموس از جمله در تفسير المحرَّم مىگويد : الجديد من السياط ، در لسان العرب آورده : سوط محرّم : جديد لم يلين بعد
به نظر مىرسد كه در برخى از اشياء كه با پرورش آنها و كار كردن آنها ، نواقص آنها بر طرف شده و تكميل مىگردند تعبير « المحرّم » به كار گرفته شده به اين اعتبار كه اينها هنوز از مرتبه كمالى خود ممنوع مىباشند چه اصل تحريم به معناى منع است چنانچه در لسان العرب و مجمع البحرين اشاره كرده است .