اين معنا از قراءت مُحرِم ( اسم فاعل باب افعال ) صحيحتر به نظر مىآيد . « 1 »
به هر حال ، بر طبق اين روايت وظيفه عجم با وظيفه عرب در قراءت نماز و تشهد مختلف دانسته شده ، حال آيا مراد اين است كه عجم مىتواند با زبان نبطى يا زبان فارسى قراءت يا تشهد را بخواند ، يا مراد اين است كه مىتواند عبارت عربى را با لهجه نبطى يا لهجه فارسى بخواند ؟ عبارت حديث ابهام دارد و مراد از آن چندان واضح نيست .
نكتهاى از اين حديث ممكن است استفاده شود و آن اين است كه اگر به شخص فارسى بگويند كه متن فارسى را بخواند ، وى حق ندارد آن را به لهجه عربى يا لهجه تركى بخواند ، ولى اين امر براى عرب زبان يا ترك زبان جايز است ، البته اين امر را به صورت احتمال ذكر مىكنيم نه امرى قطعى .
استدلال به اين روايت به كلمه « ما اشبه ذلك » است كه آقاى خويى ادعاى وضوح كردهاند كه مراد تمام امورى است كه لفظ در آنها معتبر است لذا نكاح را در بر مىگيرد .
4 ) بررسى استظهار مرحوم آقاى خويى از روايت مسعدة :
استظهار ايشان ناتمام است ، ما دليلى نداريم كه مراد از « ما اشبه » را معنايى بدانيم كه ايشان ذكر كردهاند ، بلكه ممكن است مراد معانى ديگر باشد :
معناى اوّل : مراد از « ما اشبه » مواردى باشد كه لفظ خاص معتبر است و مترادف آن به زبان عربى يا زبان ديگر كفايت نكند ، در نماز و تشهد ، قراءت مرادفات الفاظ به عربى يا ترجمه آن صحيح نيست ولى در باب نكاح مراد فات قطعاً صحيح است .
هامش
استاد - مد ظلّه - اين احتمال را مطرح مىساختند كه شايد وجه تسميه ماه محرّم به اين نام ، به اعتبار تازه بودن اين ماه كه اولين ماه سال است باشد ( نه به جهت ماه حرام بودن آن كه اختصاصى به محرّم ندارد ) .
( 1 ) ( توضيح بيشتر ) بنابر احتمال مُحرِم خواندن عبارت مناسب بود كه محرم عجم با محرم عالم فصيح مقايسه مىشد نه با عالم فصيح ( بدون لفظ محرم ) بنابراين ذكر محرم تنها در مورد عجم احتمال قراءت اين كلمه را از باب افعال و به معناى مريد احرام بعيد مىسازد .