للمملوك اين اللقمة فقال اكلتها يا بن رسول الله صلى الله عليه و آله فقال عليه السلام : انها ما استقرت فى جوف احد الا وجبت له الجنة فاذهب فانت حر فانى اكره ان استخدم رجلًا من اهل الجنة « 1 »
ب ) پىگيرى بحث جواز تقديم قبول بر ايجاب :
مرحوم سيد فرمودند : « كما ان الاحوط تقديم الايجاب على القبول و ان كان الاقوى جواز العكس أيضاً »
1 ) نقل كلام مرحوم آقاى حكيم :
ايشان مىفرمايند : مفهوم « قبول » بدون اين كه پيش از آن ايجابى صورت گرفته باشد بىمعنا است . بايد ابتدا از ناحيهء طرف مقابل ايجابى صورت گرفته باشد تا مفهوم قبولِ عقدى معنا پيدا كند « 2 » بنابراين ، تقديم قبول بر ايجاب صحيح نيست . و اما جواز تقديم « اتزوجك . . . » كه در روايت ابان بن تغلب براى بيان كيفيت اجراء صيغهء متعه آمده است ، از باب تقديم قبول نيست بلكه از باب انشاء ايجاب توسط كسى است كه وظيفهء او قبول بوده است و ربطى به مسألهء تقديم قبول بر ايجاب ندارد .
2 ) نقد مرحوم آقاى خويى بر كلام مذكور :
ايشان مىفرمايند صيغهء « اتزوجك » از باب تفعل است و باب تفعل براى قبول مادهء فعل بوده و نمىتواند براى انشاء ايجاب به كار رود پس استعمال اين ماده در باب تفعل براى انشاء قبول است و روايت مذكور دلالت بر جواز تقديم قبول مىكند نه بر جواز ايجاب به لفظ مذكور .
هامش
( 1 ) وسائل كتاب العتق - ابواب العتق ، باب 28 ، ح 1 .
( 2 ) مراد از قبول در اينجا قبولى است كه هنگام پذيرش قرارداد و تمام كردن عقد اظهار مىشود نه قبولى كه به معناى رضايت درونى شخص بوده و نظر به ايجاب ندارد .