مخاطبين روشن ساخت ، بعد حكم افراد ديگر همچون فارسى زبانها را معيّن كرد . در اين بحث هم گفتهاند چون احكامى كه در شرع روى الفاظ رفته در نزد مخاطبين منصرف به لفظ عربى است ، بنابراين براى غير عربها هم حكم همين گونه است .
6 - نقد كلام صاحب جواهر قدس سرّه توسط استاد مد ظله
استدلال فوق ، استدلال عجيبى است ، زيرا انصرافات مزبور ، انصراف تصوّرى غير مستقر است ، آنچه ملاك ظهور است انصراف تصديقى است . براى توضيح اين مطلب ذكر يك مثال مفيد است ، در زمان كودكى ما يك معمايى مطرح بود كه حلّ آن بسيار دشوار بود ، اين معمّا در زمانهاى كنونى كه مطرح مىگردد آن دشوارى را ندارد ، معما اين بود كه دو نفر در كوچه به دو نفر ديگر مىرسند يكى از آنها از فرد مقابل خود مىپرسد :
همراه تو با تو چه نسبتى دارد ، او مىگويد : او پدر من است ولى من پسر او نيستم ، فرد مقابل از او مىپرسد : تو بگو كه همراه تو با تو چه نسبتى دارد ؟ او مىگويد : او برادر من است ولى من برادر او نيستم .
جواب اين معمّا اين بود كه گروه اوّل پدر و دختر بوده و گروه دوم برادر و خواهر ، در زمان كودكى ما ، چون زنها كمتر در سطح جامعه ظاهر مىشدند ، در ذهن انسان از كلمه « دو نفر » ، دو مرد تبادر مىكرد ، البته در همان زمان ، من اين معما را از برخى از دختر بچهها پرسيدم به سرعت جواب دادند ، وجه اين امر آن است كه براى دخترها اين انصراف وجود ندارد ، بلكه آنها از همان اوّل همجنسهايشان به ذهنشان خطور مىكند .
غرض از ذكر اين مثال اين بود كه اين گونه انصرافات كه در اين موارد مشاهده مىگردد انصرافات تصوّرى است كه ذهن انسان ابتداء به محسوسات عادى خود متوجه مىگردد ، اين انصراف منشأ اثر نيست ، بلكه انصراف تصديقى ملاك است يعنى بايد مراد از لفظ بگونهاى باشد كه اگر متكلم را متوجه فرد خاصى بكنند ، او بگويد مراد من اين فرد نيست .
براى روشن شدن نادرستى ادعاء انصراف مىگوييم در شرع مقدس احكام بسيارى