* * *
الف ) آغاز بحث درباره طلاق بائن عمه يا خاله :
اگر شخصى زوجه خود را طلاق خلع دهد . اين طلاق بائن است و بعد از طلاق بلافاصله رابطه زوجيت ميان آنها قطع مىشود . لذا زوج بدون اجازه زوجه مىتواند با بنت الاخ يا بنت الاخت او ازدواج نمايد . حال اگر زوجه در بذل خود رجوع نمايد ، زوج نيز مىتواند در طلاق خود رجوع نمايد و لذا اين طلاق ديگر طلاق بائن نيست و طلاق رجعى مىشود . ولى بازهم براى نكاح بنت الاخ يا بنت الاخت اشكالى پيش نمىآيد ، زيرا با رجعى شدن طلاق ، زوجيت زوجه ، كه عمه يا خاله آنها است امرى حادث و جديد مىشود و عرفا ، ادخال بنت الاخ يا بنت الاخت على العمة و الخالة صدق نمىكند . زيرا رجعى بودن طلاق بعداً حادث شده است .
1 ) سخن مرحوم آقاى حكيم :
آقاى حكيم مىفرمايند : « 1 » رجوع امرى حادث نيست بلكه بقاء همان نكاح قبل است . مثلًا وقتى شخصى همسرش را طلاق مىدهد و بعد رجوع مىكند ، در اعتبار عقلاء اين رجوع را نكاح جديد نمىدانند بلكه آن را همان نكاح مىدانند كه تجديد اعتبار شده است . لذا در مسأله ما هم ، با رجوع زوجه در بذل نكاح خلع و رجوع زوج در طلاق ، نكاح جديد با زوجه صورت نگرفته است بلكه بقاء همان نكاح سابق است . در نتيجه اجازه زوجه لازم است . زيرا ادخال بنت الاخ و بنت الاخت على العمة و الخالة صدق مىكند و در صورت عدم اجازه ، نكاح آنها باطل است .
2 ) جواب سخن آقاى حكيم از سوى استاد - مد ظله
اين استدلال تمام نيست . زيرا در طلاق رجعى معمولى كه طلاق ، از همان اول رجعى است ، ما هم قبول داريم كه نكاح جديد نيست بلكه بقاء همان نكاح سابق است ، تحقيقاً يا تنزيلًا . ( تحقيقا يعنى حقيقتاً همان نكاح سابق است ، كه اين مبناى
هامش
( 1 ) اذا رجع هو بها يكون رجوعه بها بحسب اعتبار العقلاء ليس احداثا للزوجية بل رجوعا للزوجية السابقة ( مستمسك العروة الوثقى - كتاب النكاح - جلد 14 - ص 208 ) .