ب ) : بررسى كلام مرحوم آقاى حكيم قدس سرّه
1 ) بررسى تقريب اول
در بررسى اين تقريب پنج بحث را دنبال مىكنيم ؛ بحث اول : آيا بيان اول مقدمه اول ( ظهور كلمه اجراء ) تمام است ؟ در بيان اول براى اثبات تدريجى بودن ، به ظهور دليل در اتحاد متعلق و حكم در نحوه وجود تمسك شده كه اين ظهور امرى است غير تمام و دليلى بر آن ذكر نشده است ، البته ما پس از اين اصل مقدمه را با بيانى ديگر اثبات مىكنيم كه در كلام مرحوم آقاى حكيم بدان اشاره نشده است .
بحث دوم : آيا بيان دوم مقدمه اول ( ثبوت دو نفقه ) تمام است ؟ پاسخ اين سؤال هم منفى است ، زيرا آنچه مسلم است آن است كه مرد افضاءكننده لازم نيست دو نفقه براى يك زمان بپردازد و تمام نفقههاى پس از افضاء تا زمان مرگ زوجه افضاء شده به گونه دفعى به گردن او نمىآيد ، ولى مانعى ندارد كه ما قسمتى از نفقههايى را كه زوجيت متكفل آن نيست به صورت دفعى به گردن مرد قرار دهيم ، براى توضيح بيشتر فرض مىكنيم كه مجموع نفقات زن پس از افضاء تا زمان مرگ 20 ميليون تومان بوده كه 10 ميليون تومان آن مربوط به ده سالى است كه زن در زوجيت مرد بوده و ناشزه هم نبوده و 10 ميليون تومان آن هم مربوط به ده سال ديگر است كه يا زن در زوجيت مرد نبوده و يا ناشزه بوده يا اصلًا مرد مرده بوده و در نتيجه زوجيت و نشوز موضوعاً منتفى بوده ، آنچه مسلم است آن است كه تمام 20 ميليون تومان به محض افضاء به گردن مرد نمىآيد كه در نتيجه با عنايت به ده ميليون تومان نفقه تدريجى روز به روز مربوط به زوجيت و در مجموع مرد به پرداخت 30 ميليون تومان ملزم باشد ، ولى چه مانعى دارد كه 10 ميليون زمان زوجيت به نحو تدريجى ثابت گردد و 10 ميليون تومان بقيه به نحو دفعى به ذمه مرد بيايد كه در نتيجه با مرگ زوج ، همانند ساير ديون از تركه وى برداشته شود .
البته معناى دفعى بودن تعلق حق نفقه آن نيست كه مرد ملزم باشد كه همه نفقه را