4 ) نقد استاد - مدّ ظلّه - به فرمايش مرحوم آقاى خوئى :
اولًا : ما روايت بريد را صحيح مىدانيم .
ثانياً : رواياتى كه از آنها وجوب ديه در افضاء استفاده مىشود منحصر به روايت حمران و بريد نيست . روايات ديگرى هم هست كه برخى از آنها را مرحوم آقاى خوئى نيز معتبر مىدانند از جمله روايت حماد از حلبى ، كه فقيه نقل نموده و سند فقيه به حماد هم صحيح است . روايت چنين است « من دخل بامرأة قبل ان تبلغ تسع سنين فاصابها عيب فهو ضامن » « 1 » ) كه موضوع آن امر وجودى است . يا دو نقل ديگر روايت حلبى كه به همين مضمون است و هر دو نقل هم صحيحه مىباشد « 2 » ، البته پيشتر گفتيم كه ضمان در باب افضاء به نحو ديه است و در غير افضاء به گونه ارش است به قرينهء روايات ديگر ، و بهر حال از اطلاق عيب نسبت به افضاء استفاده مىشود كه در صورت افضاء هم امر وجودى ( قبليت ) موضوع است . بنابراين قهراً اطلاق امر عدمى و تقييد ( امر وجودى ) درست مىشود ، و اشكال ايشان به تقريب مرحوم آقاى حكيم وارد نيست .
5 ) نقد استاد - مدّ ظلّه - به لبّى بودن مخصص اطلاق صحيحه حلبى :
براى تخصيص وجوب نفقه الى الابد به كبيره به دو راه تمسك شده ، كه به نظر ما مخصص در هر دو لفظى است :
راه اول : ( كه راه مهمترى است ) راهى است كه قدماء و به تبع آنها صاحب جواهر و مرحوم آقاى خوئى فرمودهاند ، كه از صحيحه حمران : ( ان كان دخل بها حين دخل بها و لها تسع سنين فلا شيء عليه ) گفتهاند از « لا شىء عليه » استفاده مىشود كه كبيره وجوب انفاق ندارد ، و با تخصيص از عموم صحيحه حلبى خارج مىكنيم . ( و از جمله در تقريب علت تخصيص گفتهاند كه دلالت لا شىء عليه بر عدم وجوب
هامش
( 1 ) وسائل 20 : 103 / 25149 ، باب 45 از ابواب مقدمات نكاح ، ح 8 .
( 2 ) وسائل 20 : 103 / 25146 ، باب سابق ح 5 ( من وطئ امرأته قبل تسع سنين . . . ) .