راحتى قابل درمان است مشكل است ، چون لحن روايات اين است كه در زمينهاى اين حكم صادر شده كه به طور طبيعى و در نوع موارد مشكله " لانه عطلها على الازواج " در افضاء وجود داشته باشد ، و اين موضوع در زمان حاظر منتفى است .
ج ) : بيان مراد از افضاء در موضوع روايات :
1 ) متن عروة
« لا فرق فى الدخول الموجب للافضاء بين ان يكون فى القبل او الدبر و الافضاء اعم من ان يكون باتحاد مسلكى البول و الحيض او مسلكى الحيض و الغائط او اتحاد الجميع و ان كان ظاهر المشهور الاختصاص بالاول »
2 ) اقوال در معناى افضاء
در معناى افضاء بين اماميه و غير اماميه و بين فقها و لغويين اختلاف واقع شده است . بعضى آن را اتحاد مسلك بول و حيض معنا كردهاند و بعضى اتحاد مسلك حيض و غائط و بعضى هم اتحاد بول و غائط ، كه بنابراين احتمال سوم براى تحقق افضاء بايد دو حاجز از بين برود . در اينجا به مهمترين اقوال اشاره مىكنيم :
1 - 2 - شيخ طوسى كه مشهور با او موافقت كردهاند معيار افضاء را اتحاد بول و حيض دانسته
و تعبير مىكند « غلط كثير من الناس » « 1 » در گفتن اين مطلب كه افضاء به معناى اتحاد مسلك حيض و غائط است چون بين مسلك حيض و مسلك غائط ،
هامش
هم نفقه ثابت است ؟
( 1 ) صاحب جواهر مىفرمايد : شايد شيخ « ره » و ابن ادريس كه شبيه اين تعبير دارد ، اشاره داشته باشند به صحاح جوهرى و قاموس كه تفسيرشان از افضاء با احتمال دوم يعنى اتحاد مسلك حيض و غائط انطباق دارد ولى اين كلام از صاحب جواهر خيلى عجيب است . البته نسبت به جوهرى كه وفاتش در سال 392 بوده اشكالى نيست چون شيخ در زمان وفات او دوازدهساله بوده ، اما نسبت به فيروزآبادى صاحب قاموس كه متوفاى 816 يا 817 است معنى ندارد كه شيخ طوسى متوفاى 460 و ابن ادريس متوفاى 598 به كلام او ناظر باشند . يكى از حقوقى كه مرحوم آقاى بروجردى بر حوزههاى علميه دارد همين است كه مراجعه به كتب رجال و تراجم و ساير اطلاعات مورد نياز را كه در حوزههاى متروك شده بود ، مجدداً رواج داد .