مىتوان مراد از آن را شامل صغيره مدخولهاى كه افضاء نشده دانست و تقابل بين صغيره و غير مدخوله هم محفوظ خواهد بود .
حال بايد ديد كه آيا كلام ديگر ابن ادريس شاهد بر تقييد حرمت ابد به صورت افضاء مىباشد ، متن كلام ايشان چنين است : " لا يجوز للرجل ان يطأ امرأته قبل ان يأتى لها تسع سنين فان دخل بها قبل ذلك فعابت كان ضامناً لعيبها و لا يحل له وطؤها ابداً " ، صاحب جواهر بدين عبارت بر تقييد عبارت متقدّم به صورت افضاء استناد جسته چون گفتهاند كه عيبى كه با دخول حاصل مىگردد همان افضاء است ، ولى در ادامه عبارت قبل آمده : " فان افضاها وجب عليه ديتها و مهرها و نفقتها ما داما حيين فان مات احدهما سقطت النفقة " .
ولى از عبارت فوق استفاده نمىشود كه افضاء هم در ديه و هم در مهر و هم در نفقه مؤثر بوده به گونهاى كه بدون افضاء اين احكام ثابت نيست ، زيرا روشن است كه مهر اختصاصى به فرض افضاء ندارد به مجرّد دخول تمام مهر مستقر مىگردد ، پس مفاد عبارت فوق اين است كه در افضاء اين سه حكم ثابت مىگردد ، هر چند برخى از آنها به ملاك عام بوده ( مهر ) و برخى ديگر به ملاك خاص ( ديه و نفقهء مادام الحياة ) .
بنابراين اگر بپذيريم كه مراد از عيب در " فعابت " خصوص افضاء است كه چندان روشن نيست ، عبارت فوق دليل بر نفى حرمت ابد در فرض عدم افضاء نمىكند چون مىتوان گفت كه در فرض افضاء دو حكم ثابت مىگردد يكى به ملاك خاص ( ضمان عيب ) و ديگرى به ملاك عام ( حرمت ابد ) ، همانند عبارت ذيل سرائر .
همين كلام را در عبارت نهايه هم مىتوان گفت : " و لا يجوز للرجل ان يدخل بامرأته قبل ان يأتى لها تسع سنين ، فان دخل بها قبل ان يأتى لها تسع سنين فعابت كان ضامناً لعيبها و يفرق بينهما و لا تحل له ابداً " .
پس از ابن ادريس نيز علامه از اين مسأله در تحرير با اشكال عبور كرده و صاحب
كتاب النكاح ( فارسى ) — صفحة 1533
مساهمون: السيد موسى الشبيري الزنجاني
ص١٥٣٣