بهر حال برخى از وجوه مذكور در اثبات عزل - ذاتاً - اعتبار ندارد . ولى برخى ديگر ذاتاً معتبر است و از سوى ديگر 7 روايات مجوزهء عزل هم در كار هست كه بايد آنها را ذكر كرده و ضمن بررسى آنها در مقام جمع بين روايات برآييم .
ب ) تحقيق در روايات وارده در جواز عزل :
1 ) روايت محمد بن مسلم عن أبى عبد الله عليه السلام
« محمد بن يحيى عن احمد بن محمد عن ابن محبوب عن العلاء عن محمد بن مسلم قال سألت أبا عبد الله عليه السلام عن العزل ، فقال : ذاك الى الرجل يصرفه حيث يشاء « 1 » » اين روايت در فقيه هم آمده ولى به اين صورت « سأل محمد بن مسلم أبا جعفر عليه السلام عن العزل ، قال : الماء للرجل يصرفه حيث يشاء « 2 » » و اين روايت صحيحه مىباشد .
2 ) روايت عبد الرحمن بن ابى عبد الله
« محمد بن يحيى عن احمد بن محمد عن ابن فضال عن ابن بكير عن عبد الرحمن بن أبى عبد الله قال : سألت أبا عبد الله عليه السلام عن العزل ، فقال : ذاك إلى الرجل « 3 » » .
عبد الرحمن بن ابى عبد الله كه همان عبد الرحمن بن ميمون است از ثقات مىباشد و ابن فضال و ابن بكير هم هر چند كه فطحى مذهبند ولى از ثقاتند و بنابراين ، اين روايت هم معتبر است و موثقه مىباشد .
3 ) روايت عبد الرحمن الحذّاء
« ابو على الأشعرى « 4 » عن محمد بن عبد الجبار عن صفوان عن ابن أبى عمير عن عبد
هامش
( 1 ) كافى 5 : 504 / 3 ، تهذيب 7 : 417 / 1669 .
( 2 ) فقيه 3 : 273 / 1295 .
( 3 ) كافى 5 : 504 / 1 ، تهذيب 7 : 416 / 1667 .
( 4 ) ( توضيح بيشتر ) در جامع الاحاديث سند حديث چنين است « محمد بن يحيى عن أبى على الأشعرى عن محمد بن عبد الجبار . . . » در حالى كه محمد بن يحيى كه محمد بن يحيى العطار است با ابو على اشعرى كه همان احمد بن ادريس است در يك طبقه و هر دو از مشايخ بدون واسطهء كلينى مىباشند و منشأ اشتباه در جامع الاحاديث آن است كه شيخ در تهذيب در هنگام نقل روايات اين باب از كافى در يك سند از محمد بن يعقوب با ضمير تعبير كرده است و پس از آن روايتى را كه محمد بن يحيى در صدر سند آن است به صورت معلق ذكر كرده