يهود نادرست است و خداوند اگر بخواهد كه كسى وجود پيدا كند و متولد شود ، با عزل نمىتوان مانع تحقّق ارادهء الهى شد ، بنابراين عزل موءودهء صغرى نيست . در توضيح مطلب « 1 » بايد گفت كه روايات ديگرى هم به همين مضمون وجود دارد كه دال بر آن است كه هر نسمه و روحى كه در علم الهى گذشته ، وجود پيدا مىكند و نطفهء با عزل و امثال آن از بين نمىرود .
مرحوم سيد ( ره ) در ادامه مىفرمايد :
« و قد يجوز ان يكون قوله - عليه الصلاة و السلام - ذلك الوأد الخفى على طريق التأكيد للترغيب فى طلب النسل و كراهية العزل لا انّه محظور محرّم »
3 ) آيا كلام سيد ( ره ) دال بر قول به كراهت است ؟
عبارت مذكور صريح در پذيرش قول به كراهت نيست . زيرا وى مىفرمايد كه از جماعتى از صحابه قول به كراهت نقل شده و اينكه آيا با آنان هم عقيده هست يا نه ؟ فهميده نمىشود و صريحاً آن را نپذيرفته و تنها در دلالت آن بحث ادبى كرده است . به علاوه ، بر مبناى ايشان اخبار آحاد ، اگر از مسلّمات نباشد ، قابل استناد نيست . از تعبير وى نيز برمىآيد كه زياد به آن اطمينان نداشته است ( و روى عن جماعة من الصحابة ) او تنها اين نكته را توضيح داده كه مىتوان روايت مذكور را به گونهاى معنا كرد كه با فتواى كراهت تنافى پيدا نكند ، ولى اين كه آيا مىتوان به روايت اعتماد كرد و به استناد آن فتوا داد ؟ از كلام وى استفاده نمىشود . از اين رو ، ما احتمال مىدهيم كه صاحب تنقيح فتواى مرحوم سيد ( ره ) را از كتاب فقهى ديگرى كه مرحوم سيد ( ره ) داشته و به دست ما نرسيده است به نام « مصباح » نقل كرده باشد . نام اين كتاب در هر دو فهرست ( شيخ و نجاشى ) آمده است .
« * و السلام * »
هامش
( 1 ) اين توضيح از استاد - مدّ ظلّه - مىباشد .