اكره ذلك الَّا ان يشترط عليها حين يتزوّجها « 1 » » .
2 ) بررسى سند روايت و مراد از تعبير « اكره » در روايت مذكور
اشكالى در سند روايت نيست
دربارهء اين كه مراد از تعبير مزبور چيست ، سه نظريه وجود دارد :
نظر اول : كراهت مصطلح ،
مرحوم شهيد ثانى ( قدس سرّه ) فرموده كه لفظ « كره » موضوع براى آن است كه مانع از نقيض نباشد و معناى حقيقى آن همان مفهوم مصطلح كراهت ( تنزيه ) است و اگر گاهى در معناى تحريم به كار مىرود ، از باب مجاز و به سبب وجود قرينه مىباشد ، عدهء بسيارى نيز از فقها همين روايت را دليل بر كراهت عزل شمردهاند .
نقد استاد مدّ ظلّه بر نظريه اول :
برخى گفتهاند ، اين نظر قابل مناقشه است ، زيرا مفهومى كه براى مادهء « كره » بيان شده ( عدم منع از نقيض ) ، معناى اصطلاحى فقهى كراهت مىباشد ، ولى كراهت به معناى لغوى ، كه در روايات هم به همان معناى لغوى به كار رفته ، به مفهوم مبغوض بودن است . مثلًا اين كه گفته مىشود كه فلانى اين كار را « عن كُرهٍ » انجام داده است ، مراد اين مىباشد كه با اكراه و بغض انجام داده است . معلوم نيست كه اين مبغوضيت ، مبغوضيت تنزيهى باشد ، همچنانكه تحريم هم از آن استفاده نمىشود .
نظر دوم : مبغوضيت تحريمى ( حرمت ) ؛
برخى فقها بر آن هستند كه عند الاطلاق از كراهت ، مبغوضيت تحريمى يعنى حرمت استفاده مىشود و تنها با وجود قرينه است كه مىتوان از اين معنا دست برداشت و آن را حمل بر معناى مصطلح كراهت نمود . مرحوم علامه ( قدس سرّه ) در تذكره دليل تحريم عزل را همين روايت آورده است و همچنين مرحوم آقاى خوئى ( ره ) تعبير كراهت را ظاهر در تحريم مىداند .
در برخى منابع فقهى از جمله در ايضاح و مستند نيز به عنوان دليل حرمت مطرح
هامش
( 1 ) جامع احاديث شيعه ، ج 20 ، ص 213 حديث 669 ، باب 27 ابواب مباشرة النساء ، حديث 7 .