مىپذيريم ؛ ولى اگر اجماع در كار نباشد ، مىتوان با استناد به تعبير ذوق العسيله گفت كه انزال معتبر است و صرف وطى ( بدون انزال ) براى تحليل كافى نيست .
3 ) بررسى كلام صاحب جواهر ( قدس سرّه )
ما صدر كلام ايشان را مىپذيريم يعنى مىگوييم : از آنجا كه فقها به ويژه فقهاى متقدم مسألهء انزال را در موضوع مورد بحث مطرح نكردهاند ، مىتوان دريافت كه آنها بر عدم اعتبار آن اتفاق نظر داشتهاند ولى ذيل كلام ايشان قابل پذيرش نيست .
زيرا « ذوق عسيله » متوقف بر انزال نيست و بدون انزال هم مىتواند حاصل شود . در برخى منابع لغت و ادب آمده كه تعبير « عُسيله » به صورت اسم تصغير كنايه از درك فى الجمله نسبت به لذت جماع مىباشد « 1 » . بنابراين لزومى ندارد كه چشيدن لذت مباشرت به طور كامل و استيعاب باشد و درك ناقص و فى الجمله هم كافى است . بر اين اساس مىگوييم كه براى تحليل تحقّق انزال معتبر نيست و وطى بدون انزال نيز موجب تحليل مىشود ، همچنانكه در كلمات قدما نيز چنين شرطى براى تحليل نشده است ، و با همين استدلال مىتوان كلام بسيارى از فقها را كه دخول به مقدار حشفه را هم كافى دانستهاند ، توجيه كرد ، بر خلاف نظر صاحب حدائق كه اين مقدار را كافى نمىداند ، ولى با توجه به تصغير عُسَيله ، چشيدن لذت مختصر جماع كه با دخول به مقدار حشفه هم حاصل مىشود براى حصول تحليل كفايت مىكند .
« * و السلام * »
هامش
( 1 ) ابن اثير در نهايه ، پس از ذكر كلمهء عُسيله و اشاره به تصغير آن مىگويد : و انّما صغّره اشارة الى القدر القليل الّذى يحصل به الحلّ .