و راوى با زياده ، يك نفر . لذا آن نقلى كه « على مؤمن » دارد مقدم بر نقلهاى متعدد ديگرى است كه فاقد آن مىباشد . ايشان توضيح مىدهند كه علت اين تقديم آن است كه معناى احتمال زياده اين است كه يا شخص عمداً به قصدِ دروغ و يا بىموالاتى چيزى افزوده باشد و يا غفلت كرده باشد و سهواً چيزى اضافه شده باشد ولى در مورد احتمال نقيصه غير از موارد فوق ( خلاف واقع عمدى يا سهوى ) احتمالات ديگرى نيز مطرح است . لذا احتمال تحقق نقص بيش از احتمال تحقق زياده خواهد بود و طبعاً نقل با زياده مقدم بر نقلهاى ناقص مىگردد . احتمالات ديگرى كه در ناحيه نقيصه مطرح است ، چنين است :
1 ) احتمال تلخيص و اقتصار
چنانچه شخص در مقام تلخيص و اقتصار باشد و نخواهد تمام كلام را بياورد و يا آنكه چنين تصور نمايد كه وجود و عدم چنين عبارتى به مقصود متكلم ضرر نمىرساند و وجود آن را كالعدم بداند ، لذا از نقل آن صرف نظر كند .
بررسى بيان فوق :
مطلبى كه در بيان فوق مبهم و محل اشكال است اين است ، گاهى نقل به لفظ مىشود و گاهى نقل به معنى ، در نقل به لفظ ( مانند نقل قرآن و ادعيه و خطب و حرزها ) تمام الفاظ را ذكر مىكنند و عبارتى را كه به نظر راوى ضررى به مقصود متكلم نمىزند نه اضافه مىكند و نه كم ، و اگر نقل به معنى باشد مانند برخى از روايات ، اين احتمال در طرف نقيصه و زياده يكسان است .
ممكن است چيزى را ناقل ، كم كند و يا بيفزايد . و زياده و نقيصه در باب نقل به معنا يكسان است و يك حكم دارد چون وقتى قرار شد ، عين لفظ نباشد و فقط بيان مراد و مقصود ، هدف ناقل باشد ممكن است چيزى را كم يا زياد كند و احتمال اين دو يكسان است . لذا همانطورى كه در احتمال نقيصه گفتهاند ممكن است ناقل وجود لفظى را كالعدم بداند و لذا آن را حذف نمايد همينطور هم ممكن است