برخى از آن با قيد « فى الاسلام » همراه است مانند « لا رهبانية فى الاسلام » لكن خيلى موارد را داريم كه اين اضافه را ندارد .
در تعبير « على مؤمن » نيز همينطور است . چون مراد ايمان اسلامى است و در اصطلاح پيامبر ، ايمان و اسلام يكى است . پس در هيچ يك از اين دو تعبير ارتكازى در كار نيست . اما ممكن است تفاوت ديگرى باشد كه در كلام مرحوم آقاى نائينى ره آمده است ؛ ايشان مىگويند ما چند مورد روايت داريم كه شبيه يكديگرند و در آنها « فى الاسلام » آمده است همچون : « لا صرورة فى الاسلام » ، « لا سياحة فى الاسلام » ، « لا رهبانية فى الاسلام » ، « لا حلف فى الاسلام » ، « لا شغار فى الاسلام » و . . . حال ممكن است استيناس ذهن با اين موارد موجب شود در روايت « لا ضرر » نيز « فى الاسلام » افزوده شود . اما تعبير « على مؤمن » چنين نيست و مشابهاتى ندارد . اين حد اكثر توجيهى است كه مىتوان كرد . ولى همانگونه كه گفتيم اين غير از ارتكاز است چون موارد ديگرى هم داريم كه با تعبيرى مشابه روايات فوق و نهى به « لا » وارد شده است ولى « فى الاسلام » همراه آن بذهن نمىآيد و ارتكازى نيست همچون « لا ربا بين الوالد و الولد » به هرحال هيچكدام از موارد مشابه كه « فى الاسلام » آمده در حدّى نيست كه زيادتى « فى الاسلام » را متعارف كند .
البته در مورد طريحى كه در مجمع البحرين « فى الاسلام » را افزوده است ، ممكن است چنين توجيه كرد كه ممكن است شعرى يا روايتى به دليل اشتهار در حافظهء شخص مانده باشد . خصوصاً مطالبى كه انسان در جوانى و نوجوانى مىآموزد در حافظه مىماند و وقتى كه انسان مراجعه مىكند همينكه اول مطلب را ديد ، كمك حافظه موجب مىشود ادامه مطلب را از روى حفظ و بدون دقت در مراجعه نقل نمايد . خصوصاً در مورد طريحى كه يكى از مصادرش نهايه ابن اثير است و در نهايه « فى الاسلام » آمده است ، در كتاب فقيه هم آمده است . لذا در ذهن و حافظهاش مانده است و بعد هنگام نوشتن مجمع البحرين با ديدن اول مطلب بقيه روايت را بر اساس حافظه نقل نموده و در نتيجه قيد « فى الاسلام » اضافه شده است . اين موارد كه
كتاب النكاح ( فارسى ) — صفحة 1163
مساهمون: السيد موسى الشبيري الزنجاني
ص١١٦٣